KonstitusiyaConstitution

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası

Azərbaycan xalqı özünün çoxəsrlik dövlətçilik ənənələrini davam etdirərək, “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktında əks olunan prinsipləri əsas götürərək, bütün cəmiyyətin və hər kəsin firavanlığının təmin edilməsini arzulayaraq, ədalətin, azadlığın və təhlükəsizliyin bərqərar edilməsini istəyərək, keçmiş, indiki və gələcək nəsillər qarşısında öz məsuliyyətini anlayaraq, suveren hüququndan istifadə edərək, təntənəli surətdə aşağıdakı niyyətlərini bəyan edir:

  – Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyini, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü qorumaq;

  – Konstitusiya çərçivəsində demokratik quruluşa təminat vermək;

  – vətəndaş cəmiyyətinin bərqərar edilməsinə nail olmaq;

  – xalqın iradəsinin ifadəsi kimi qanunların aliliyini təmin edən hüquqi, dünyəvi dövlət qurmaq;

  – ədalətli iqtisadi və sosial qaydalara uyğun olaraq hamının layiqli həyat səviyyəsini təmin etmək;

  – ümumbəşəri dəyərlərə sadiq olaraq bütün dünya xalqları ilə dostluq, sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşamaq və bu məqsədlə qarşılıqlı fəaliyyət göstərmək.

Yuxarıda sadalanan ülvi niyyətlərlə ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə bu Konstitusiya qəbul edilir.

MÜNDƏRİCAT

BİRİNCİ BÖLMƏ: ÜMUMİ MÜDDƏALAR

• I fəsil. XALQ HAKİMİYYƏTİ

• II fəsil. DÖVLƏTİN ƏSASLARI

İKİNCİ BÖLMƏ: ƏSAS HÜQUQLAR, AZADLIQLAR VƏ VƏZİFƏLƏR

• III fəsil. ƏSAS İNSAN VƏ VƏTƏNDAŞ HÜQUQLARI VƏ AZADLIQLARI

• IV fəsil. VƏTƏNDAŞLARIN ƏSAS VƏZİFƏLƏRİ

ÜÇÜNCÜ BÖLMƏ: DÖVLƏT HAKİMİYYƏTİ

• V fəsil. QANUNVERİCİLİK HAKİMİYYƏTİ

• VI fəsil. İCRA HAKİMİYYƏTİ

• VII fəsil. MƏHKƏMƏ HAKİMİYYƏTİ

• VIII fəsil. NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI

DÖRDÜNCÜ BÖLMƏ: YERLİ ÖZÜNÜİDARƏETMƏ

• IX fəsil. BƏLƏDİYYƏLƏR

BEŞİNCİ BÖLMƏ: HÜQUQ VƏ QANUN

• X fəsil. QANUNVERİCİLİK SİSTEMİ

• XI fəsil. AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ KONSTİTUSİYASINDA DƏYİŞİKLİKLƏR

• XII fəsil. AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ KONSTİTUSİYASINA ƏLAVƏLƏR

KEÇİD MÜDDƏALARI

I fəsil. XALQ HAKİMİYYƏTİ

Maddə 1. Hakimiyyətin mənbəyi

I. Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyətinin yeganə mənbəyi Azərbaycan xalqıdır.

II. Azərbaycan xalqı Azərbaycan Respublikası ərazisində və ondan kənarda yaşayan, Azərbaycan dövlətinə və onun qanunlarına tabe sayılan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarından ibarətdir; bu isə beynəlxalq hüquqla müəyyənləşdirilmiş normaları istisna etmir.

Maddə 2. Xalqın suverenliyi

I. Sərbəst və müstəqil öz müqəddəratını həll etmək və öz idarəetmə formasını müəyyən etmək Azərbaycan xalqının suveren hüququdur.

II. Azərbaycan xalqı öz suveren hüququnu bilavasitə ümumxalq səsverməsi — referendum və ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında sərbəst, gizli və şəxsi səsvermə yolu ilə seçilmiş nümayəndələri vasitəsilə həyata keçirir.

Maddə 3. Ümumxalq səsverməsi — referendum yolu ilə həll edilən məsələlər

I. Azərbaycan xalqı öz hüquqları və mənafeləri ilə bağlı olan hər bir məsələni referendumla həll edə bilər.

II. Aşağıdakı məsələlər yalnız referendumla həll oluna bilər:

1) Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının qəbul edilməsi və ona dəyişikliklər edilməsi;

2) Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədlərinin dəyişdirilməsi.

III. Aşağıdakı məsələlər üzrə referendum keçirilə bilməz:

1) vergilər və dövlət büdcəsi;

2) amnistiya və əfvetmə;

3) seçilməsi, təyin edilməsi və ya təsdiq edilməsi müvafiq olaraq qanunvericilik və (və ya) icra hakimiyyəti orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilmiş vəzifəli şəxslərin seçilməsi, təyin edilməsi və ya təsdiq edilməsi. (1)

Maddə 4. Xalqı təmsil etmək hüququ

Xalqın seçdiyi səlahiyyətli nümayəndələrindən başqa heç kəsin xalqı təmsil etmək, xalqın adından danışmaq və xalqın adından müraciət etmək hüququ yoxdur.

Maddə 5. Xalqın vahidliyi

I. Azərbaycan xalqı vahiddir.

II. Azərbaycan xalqının vahidliyi Azərbaycan dövlətinin təməlini təşkil edir. Azərbaycan Respublikası bütün Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının ümumi və bölünməz vətənidir.

Maddə 6. Hakimiyyətin mənimsənilməsinə yol verilməməsi.

I. Azərbaycan xalqının heç bir hissəsi, sosial qrup, təşkilat və ya heç bir şəxs hakimiyyətin həyata keçirilməsi səlahiyyətini mənimsəyə bilməz.

II. Hakimiyyətin mənimsənilməsi xalqa qarşı ən ağır cinayətdir.

II fəsil. DÖVLƏTİN ƏSASLARI

Maddə 7. Azərbaycan dövləti

I. Azərbaycan dövləti demokratik, hüquqi, dünyəvi, unitar respublikadır.

II. Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyəti daxili məsələlərdə yalnız hüquqla, xarici məsələlərdə isə yalnız Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən irəli gələn müddəalarla məhdudlaşır.

III. Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyəti hakimiyyətlərin bölünməsi prinsipi əsasında təşkil edilir:

■ qanunvericilik hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi həyata keçirir;

■ icra hakimiyyəti Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə mənsubdur;

■ məhkəmə hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının məhkəmələri həyata keçirir.

IV. Bu Konstitusiyanın müddəalarına əsasən qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətləri qarşılıqlı fəaliyyət göstərir və öz səlahiyyətləri çərçivəsində müstəqildirlər.

Maddə 8. Azərbaycan dövlətinin başçısı

I. Azərbaycan dövlətinin başçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidentidir. O, ölkənin daxilində və xarici münasibətlərdə Azərbaycan dövlətini təmsil edir.

II. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan xalqının vahidliyini təcəssüm etdirir və Azərbaycan dövlətçiliyinin varisliyini təmin edir.

III. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə riayət olunmasının təminatçısıdır.

IV. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyinin təminatçısıdır.

Maddə 9. Silahlı Qüvvələr

I. Azərbaycan Respublikası öz təhlükəsizliyini və müdafiəsini təmin etmək məqsədi ilə Silahlı Qüvvələr və başqa silahlı birləşmələr yaradır.

II. Azərbaycan Respublikası başqa dövlətlərin müstəqilliyinə qəsd vasitəsi kimi və beynəlxalq münaqişələrin həlli üsulu kimi müharibəni rədd edir.

III. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanıdır.

Maddə 10. Beynəlxalq münasibətlərin prinsipləri

Azərbaycan Respublikası başqa dövlətlərlə münasibətlərini hamılıqla qəbul edilmiş beynəlxalq hüquq normalarında nəzərdə tutulan prinsiplər əsasında qurur.

Maddə 11. Ərazi

I. Azərbaycan Respublikasının ərazisi vahiddir, toxunulmazdır və bölünməzdir.

II. Azərbaycan Respublikasının daxili suları, Xəzər dənizinin (gölünün) Azərbaycan Respublikasına mənsub olan bölməsi, Azərbaycan Respublikasının üzərindəki hava məkanı Azərbaycan Respublikası ərazisinin tərkib hissəsidir.

III. Azərbaycan Respublikasının ərazisi özgəninkiləşdirilə bilməz. Azərbaycan Respublikası öz ərazisinin heç bir hissəsini heç bir şəkildə kimsəyə vermir; yalnız Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə Azərbaycanın bütün əhalisi arasında referendum keçirmək yolu ilə Azərbaycan xalqının iradəsi əsasında dövlət sərhədləri dəyişdirilə bilər.

Maddə 12. Dövlətin ali məqsədi

I.İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarına layiqli həyat səviyyəsinin təmin edilməsi dövlətin ali məqsədidir.

II. Bu Konstitusiyada sadalanan insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqları Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrə uyğun tətbiq edilir. (2)

Maddə 13. Mülkiyyət

I. Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur.

II. Mülkiyyət dövlət mülkiyyəti, xüsusi mülkiyyət və bələdiyyə mülkiyyəti növündə ola bilər.

III. Mülkiyyətdən insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqları, cəmiyyətin və dövlətin mənafeləri, şəxsiyyətin ləyaqəti əleyhinə istifadə edilə bilməz.

Maddə 14. Təbii ehtiyatlar

Təbii ehtiyatlar hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxslərin hüquqlarına və mənafelərinə xələl gətirmədən Azərbaycan Respublikasına mənsubdur.

Maddə 15. İqtisadi inkişaf və dövlət

I. Azərbaycan Respublikasında iqtisadiyyatın inkişafı müxtəlif mülkiyyət növlərinə əsaslanaraq xalqın rifahının yüksəldilməsinə xidmət edir.

II. Azərbaycan dövləti bazar münasibətləri əsasında sosial yönümlü iqtisadiyyatın inkişafına şərait yaradır, azad sahibkarlığa təminat verir, iqtisadi münasibətlərdə inhisarçılığa və haqsız rəqabətə yol vermir. (2)

Maddə 16. Sosial inkişaf və dövlət

I. Azərbaycan dövləti xalqın və hər bir vətəndaşın rifahının yüksəldilməsi, onun sosial müdafiəsi və layiqli həyat səviyyəsi qayğısına qalır.

II. Azərbaycan dövləti mədəniyyətin, təhsilin, səhiyyənin, elmin, incəsənətin inkişafına yardım göstərir, ölkənin təbiətini, xalqın tarixi, maddi və mənəvi irsini qoruyur.

Maddə 17. Ailə, uşaqlar və dövlət

I. Cəmiyyətin əsas özəyi kimi ailə dövlətin xüsusi himayəsindədir.

II. Uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir.

III. Valideynləri və ya qəyyumları olmayan, valideyn qayğısından məhrum olan uşaqlar dövlətin himayəsindədirlər.

IV. Uşaqları onların həyatına, sağlamlığına və ya mənəviyyatına təhlükə törədə bilən fəaliyyətə cəlb etmək qadağandır.

V. 15 yaşına çatmamış uşaqlar işə götürülə bilməzlər.

VI. Uşaq hüquqlarının həyata keçirilməsinə dövlət nəzarət edir.(2)

Maddə 18. Din və dövlət

I. Azərbaycan Respublikasında din dövlətdən ayrıdır. Bütün dini etiqadlar qanun qarşısında bərabərdir.

II. İnsan ləyaqətini alçaldan və ya insanpərvərlik prinsiplərinə zidd olan dinlərin (dini cərəyanların) yayılması və təbliği qadağandır.

III. Dövlət təhsil sistemi dünyəvi xarakter daşıyır. (2)

Maddə 19. Pul vahidi

I. Azərbaycan Respublikasının pul vahidi manatdır.

II. Pul nişanlarının tədavülə buraxılması və tədavüldən çıxarılması hüququ yalnız Mərkəzi Banka mənsubdur. Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı dövlətin müstəsna mülkiyyətindədir.

III. Azərbaycan Respublikasının ərazisində manatdan başqa pul vahidlərinin ödəniş vasitəsi kimi işlədilməsi qadağandır. (2)

Maddə 20. Dövlətin borclarına qoyulan məhdudiyyətlər

Azərbaycan dövlətinə qarşı qiyama və ya dövlət çevrilişinə kömək məqsədi ilə alınmış borclar Azərbaycan Respublikası tərəfindən öhdəlik kimi qəbul edilə və ödənilə bilməz.

Maddə 21. Dövlət dili

I. Azərbaycan Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir. Azərbaycan Respublikası Azərbaycan dilinin inkişafını təmin edir.

II. Azərbaycan Respublikası əhalinin danışdığı başqa dillərin sərbəst işlədilməsini və inkişafını təmin edir.

Maddə 22. Paytaxt

Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhəridir.

Maddə 23. Azərbaycan dövlətinin rəmzləri

I. Azərbaycan Respublikasının dövlət rəmzləri Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı, Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himnidir.

II. Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı bərabər enli üç üfqi zolaqdan ibarətdir. Yuxarı zolaq mavi, orta zolaq qırmızı, aşağı zolaq yaşıl rəngdədir və qırmızı zolağın ortasında bayrağın hər iki üzündə ağ rəngli aypara ilə səkkizguşəli ulduz təsvir edilmişdir. Bayrağın eninin uzunluğuna nisbəti 1:2-dir.

III. Azərbaycan Respublikası Dövlət bayrağının və Azərbaycan Respublikası Dövlət gerbinin təsviri, Azərbaycan Respublikası Dövlət Himninin musiqisi və mətni Konstitusiya Qanunu ilə müəyyən edilir.

III fəsil. ƏSAS İNSAN VƏ VƏTƏNDAŞ HÜQUQLARI VƏ AZADLIQLARI

Maddə 24. İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının əsas prinsipi

I. Hər kəsin doğulduğu andan toxunulmaz, pozulmaz və ayrılmaz hüquqları və azadlıqları vardır.

II. Hüquqlar və azadlıqlar hər kəsin cəmiyyət və başqa şəxslər qarşısında məsuliyyətini və vəzifələrini də əhatə edir.

Maddə 25. Bərabərlik hüququ

I. Hamı qanun və məhkəmə qarşısında bərabərdir.

II. Kişi ilə qadının eyni hüquqları və azadlıqları vardır.

III. Dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir. İnsan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını irqi, milli, dini, dil, cinsi, mənşəyi, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır.

IV. Heç kəsə bu maddənin III hissəsində göstərilən əsaslara görə zərər vurula bilməz, güzəştlər və ya imtiyazlar verilə bilməz, yaxud güzəştlərin və ya imtiyazların verilməsindən imtina oluna bilməz.

V. Hüquq və vəzifələrlə bağlı qərarlar qəbul edən dövlət orqanları və dövlət hakimiyyəti səlahiyyətlərinin daşıyıcıları ilə münasibətlərdə hər kəsin bərabər hüquqları təmin edilir.(2)

Maddə 26. İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsi

I. Hər kəsin qanunla qadağan olunmayan üsul və vasitələrlə öz hüquqlarını və azadlıqlarını müdafiə etmək hüququ vardır.

II. Dövlət hər kəsin hüquqlarının və azadlıqlarının müdafiəsinə təminat verir.

Maddə 27. Yaşamaq hüququ

I.hər kəsin yaşamaq hüququ vardır.

II. Dövlətə silahlı basqın zamanı düşmən əsgərlərinin öldürülməsi, məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmünə əsasən ölüm cəzasının tətbiqi və qanunla nəzərdə tutulmuş digir hallar istisna olmaqla hər bir şəxsin yaşamaq hüququ toxunulmazdır.

III. Müstəsna cəza tədbiri kimi ölüm cəzası, tam ləğv edilənədək, yalnız dövlətə, insan həyatına və sağlamlığına qarşı xüsusilə ağır cinayətlərə görə qanunla müəyyən edilə bilər.

IV. Qanunla nəzərdə tutulmuş zəruri müdafiə, son zərurət, cinayətkarın yaxalanması və tutulması, həbsdə olanın həbs yerindən qaçmasının qarşısının alınması, dövlətə qarşı qiyamın yatırılması və ya dövlət çevrilişinin qarşısının alınması, ölkəyə silahlı basqın edilməsi halları istisna olmaqla insana qarşı silah işlədilməsinə yol verilmir.  (1)

Maddə 28. Azadlıq hüququ

I. Hər kəsin azadlıq hüququ vardır.

II. Azadlıq hüququ yalnız qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada tutulma, həbsəalma və ya azadlıqdan məhrumetmə yolu ilə məhdudlaşdırıla bilər.

III. Qanuni surətdə Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan hər kəs sərbəst hərəkət edə bilər, özünə yaşayış yeri seçə bilər və Azərbaycan Respublikasının ərazisindən kənara gedə bilər.

IV. Azərbaycan Respublikası vətəndaşının hər zaman maneəsiz öz ölkəsinə qayıtmaq hüququ vardır.

Maddə 29. Mülkiyyət huququ

I. Hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır.

II. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur.

III. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir.

IV. Heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Əmlakın tam müsadirəsinə yol verilmir. Dövlət ehtiyacları üçün mülkiyyətin özgəninkiləşdirilməsinə yalnız qabaqcadan onun dəyərini ədalətli ödəmək şərti ilə yol verilə bilər.

V. Dövlət vərəsəlik hüququna təminat verir. (2)

Maddə 30. Əqli mülkiyyət hüququ

I. Hər kəsin əqli mülkiyyət hüququ vardır.

II. Müəlliflik hüququ, ixtiraçılıq hüququ və əqli mülkiyyət hüququnun başqa növləri qanunla qorunur.

Maddə 31. Təhlükəsiz yaşamaq hüququ

I. Hər kəsin təhlükəsiz yaşamaq hüququ vardır.

II. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, şəxsin həyatına, fiziki və mənəvi sağlamlığına, mülkiyyətinə, mənzilinə qəsd etmək, ona qarşı zor işlətmək qadağandır.

Maddə 32. Şəxsi toxunulmazlıq hüququ

I. Hər kəsin şəxsi toxunulmazlıq hüququ vardır.

II. Hər kəsin şəxsi və ailə həyatının sirrini saxlamaq hüququ vardır. Qanunla nəzərdə tutulan hallardan başqa şəxsi və ailə həyatına müdaxilə etmək qadağandır. Hər kəsin şəxsi və ailə həyatına qanunsuz müdaxilədən müdafiə hüququ vardır.

III. Öz razılığı olmadan kimsənin şəxsi həyatı haqqında məlumatın toplanılmasına, saxlanılmasına, istifadəsinə və yayılmasına yol verilmir. Qanunla müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, heç kəs onun xəbəri olmadan və ya etirazına baxmadan izlənilə bilməz, video və foto çəkilişinə, səs yazısına və digər bu cür hərəkətlərə məruz qoyula bilməz.

IV. Hər kəsin yazışma, telefon danışıqları, poçt, teleqraf və digər rabitə vasitələri ilə ötürülən məlumatın sirrini saxlamaq hüququna dövlət təminat verir. Bu hüquq qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada cinayətin qarşısını almaqdan və ya cinayət işinin istintaqı zamanı həqiqəti üzə çıxarmaqdan ötrü məhdudlaşdırıla bilər.

V. Qanunla müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, hər kəs onun haqqında toplanmış məlumatlarla tanış ola bilər. Hər kəsin onun barəsində toplanmış və həqiqətə uyğun olmayan, tam olmayan, habelə qanunun tələbləri pozulmaqla əldə edilmiş məlumatların düzəldilməsini və ya çıxarılmasını (ləğv edilməsini) tələb etmək hüququ vardır.(2)

Maddə 33. Mənzil toxunulmazlığı hüququ

I. Hər kəsin mənzil toxunulmazlığı hüququ vardır.

II. Qanunla müəyyən edilmiş hallar və ya məhkəmə qərarı istisna olmaqla mənzildə yaşayanların iradəsi ziddinə heç kəs mənzilə daxil ola bilməz.

Maddə 34. Nikah hüququ

I. Hər kəsin qanunla nəzərdə tutulmuş yaşa çatdıqda ailə qurmaq hüququ vardır.

II. Nikah könüllü razılıq əsasında bağlanılır. Heç kəs zorla evləndirilə (ərə verilə) bilməz.

III. Nikah və ailə dövlətin himayəsindədir. Analıq, atalıq, uşaqlıq qanunla mühafizə edilir. Dövlət çoxuşaqlı ailələrə yardım göstərir.

IV. Ər ilə arvadın hüquqları bərabərdir. Uşaqlara qayğı göstərmək, onları tərbiyə etmək valideynlərin həm hüququ, həm də borcudur.

V. Valideynlərə hörmət etmək, onların qayğısına qalmaq uşaqların borcudur. 18 yaşına çatmış əmək qabiliyyətli uşaqlar əmək qabiliyyəti olmayan valideynlərini saxlamağa borcludurlar.

Maddə 35. Əmək hüququ

I.Əmək fərdi və ictimai rifahın əsasıdır.

II. Hər kəsin əməyə olan qabiliyyəti əsasında sərbəst surətdə özünə fəaliyyət növü, peşə, məşğuliyyət və iş yeri seçmək hüququ vardır.

III. Heç kəs zorla işlədilə bilməz.

IV. Əmək müqavilələri sərbəst bağlanılır. Heç kəs əmək müqaviləsi bağlamağa məcbur edilə bilməz.

V. Məhkəmə qərarı əsasında şərtləri və müddətləri qanunla nəzərdə tutulan məcburi əməyə cəlb etmək, hərbi xidmət zamanı səlahiyyətli şəxslərin əmrlərinin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar işlətmək, fövqəladə vəziyyət və hərbi vəziyyət zamanı vətəndaşlara tələb olunan işləri gördürmək hallarına yol verilir.

VI. Hər kəsin təhlükəsiz və sağlam şəraitdə işləmək, heç bir ayrı-seçkilik qoyulmadan öz işinə görə dövlətin müəyyənləşdirdiyi minimum əmək haqqı miqdarından az olmayan haqq almaq hüququ vardır.

VII. İşsizlərin dövlətdən sosial müavinət almaq hüququ vardır.

VIII. Dövlət işsizliyin aradan qaldırılması üçün bütün imkanlarından istifadə edir.

Maddə 36. Tətil hüququ

I. Hər kəsin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə tətil etmək hüququ vardır.

II. Əmək müqaviləsi əsasında işləyənlərin tətil etmək hüququ yalnız qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda məhdudlaşdırıla bilər. Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində və digər silahlı birləşmələrdə xidmət edən hərbi qulluqçular və mülki şəxslər tətil edə bilməzlər.

III. Fərdi və kollektiv əmək mübahisələri qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada həll edilir.

Maddə 37. İstirahət hüququ

I. Hər kəsin istirahət hüququ vardır.

II. Əmək müqaviləsi ilə işləyənlərə qanunla müəyyən edilmiş, lakin gündə 8 saatdan artıq olmayan iş günü, istirahət və bayram günləri, ildə azı bir dəfə 21 təqvim günündən az olmayan ödənişli məzuniyyət verilməsi təmin edilir.

Maddə 38. Sosial təminat hüququ

I. Hər kəsin sosial təminat hüququ vardır.

II. Yardıma möhtac olanlara kömək etmək, ilk növbədə, onların ailə üzvlərinin borcudur.

III. Hər kəs qanunla müəyyən edilmiş yaş həddinə çatdıqda, xəstəliyinə, əlilliyinə, ailə başçısını itirdiyinə, əmək qabiliyyətini itirdiyinə, işsizliyə görə və qanunla nəzərdə tutulmuş digər hallarda sosial təminat almaq hüququna malikdir.

IV. Təqaüdlərin və sosial müavinətlərin minimum məbləği qanunla müəyyən edilir.

V. Dövlət xeyriyyəçilik fəaliyyətinin, könüllü sosial sığortanın və sosial təminatın başqa növlərinin inkişafı üçün imkanlar yaradır.

Maddə 39. Sağlam ətraf mühitdə yaşamaq hüququ

I. Hər kəsin sağlam ətraf mühitdə yaşamaq hüququ vardır.

II. Hər kəsin ətraf mühitin əsl vəziyyəti haqqında məlumat toplamaq və ekoloji hüquqpozma ilə əlaqədar onun sağlamlığına və əmlakına vurulmuş zərərin əvəzini almaq hüququ vardır.

III. Heç kəs ətraf mühitə, təbii ehtiyatlara qanunla müəyyən edilmiş hədlərdən artıq təhlükə törədə və ya zərər vura bilməz.

IV. Dövlət ekoloji tarazlığın saxlanılmasına, yabanı bitkilərin və vəhşi heyvanların qanunla müəyyən edilmiş növlərinin qorunmasına təminat verir.(2)

Maddə 40. Mədəniyyət hüququ

I. Hər kəsin mədəni həyatda iştirak etmək, mədəniyyət təsisatlarından və mədəni sərvətlərdən istifadə etmək hüququ vardır.

II. Hər kəs tarixi, mədəni və mənəvi irsə hörmətlə yanaşmalı, ona qayğı göstərməli, tarix və mədəniyyət abidələrini qorumalıdır.

Maddə 41. Sağlamlığın qorunması hüququ

I. Hər kəsin sağlamlığını qorumaq və tibbi yardım almaq hüququ vardır.

II. Dövlət müxtəlif mülkiyyət növləri əsasında fəaliyyət göstərən səhiyyənin bütün növlərinin inkişafı üçün zəruri tədbirlər görür, sanitariya-epidemiologiya salamatlığına təminat verir, tibbi sığortanın müxtəlif növləri üçün imkanlar yaradır.

III. İnsanların həyatı və sağlamlığı üçün təhlükə törədən faktları və halları gizlədən vəzifəli şəxslər qanun əsasında məsuliyyətə cəlb edilirlər.

Maddə 42. Təhsil hüququ

I. Hər bir vətəndaşın təhsil almaq hüququ vardır.

II. Dövlət pulsuz icbari ümumi orta təhsil almaq hüququnu təmin edir.

III. Təhsil sisteminə dövlət tərəfindən nəzarət edilir.

IV. Maddi vəziyyətindən asılı olmayaraq istedadlı şəxslərin təhsili davam etdirməsinə dövlət zəmanət verir.

V. Dövlət minimum təhsil standartlarını müəyyən edir.

Maddə 43. Mənzil hüququ

I. Heç kəs yaşadığı mənzildən qanunsuz məhrum edilə bilməz.

II. Dövlət yaşayış binalarının və evlərin tikintisinə rəvac verir, insanların mənzil hüququnu gerçəkləşdirmək üçün xüsusi tədbirlər görür.

Maddə 44. Milli mənsubiyyət hüququ

I. Hər kəsin milli mənsubiyyətini qoruyub saxlamaq hüququ vardır.

II. Heç kəs milli mənsubiyyətini dəyişdirməyə məcbur edilə bilməz.

Maddə 45. Ana dilindən istifadə hüququ

I. Hər kəsin ana dilindən istifadə etmək hüququ vardır. Hər kəsin istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq, yaradıcılıqla məşğul olmaq hüququ vardır.

II. Heç kəs ana dilindən istifadə hüququndan məhrum edilə bilməz.

Maddə 46. Şərəf və ləyaqətin müdafiəsi hüququ

I. Hər kəsin öz şərəf və ləyaqətini müdafiə etmək hüququ vardır.

II. Şəxsiyyətin ləyaqəti dövlət tərəfindən qorunur. Heç bir hal şəxsiyyətin ləyaqətinin alçaldılmasına əsas verə bilməz.

III. Heç kəsə işgəncə və əzab verilə bilməz. Heç kəs insan ləyaqətini alçaldan rəftara və ya cəzaya məruz qala bilməz. Özünün könüllü razılığı olmadan heç kəsin üzərində tibbi, elmi və başqa təcrübələr aparıla bilməz.

Maddə 47. Fikir və söz azadlığı

I. Hər kəsin fikir və söz azadlığı vardır.

II. Heç kəs öz fikir və əqidəsini açıqlamağa və ya fikir və əqidəsindən dönməyə məcbur edilə bilməz.

III. İrqi, milli, dini, sosial ədavət və düşmənçilik oyadan təşviqat və təbliğata yol verilmir.

Maddə 48. Vicdan azadlığı

I. Hər kəsin vicdan azadlığı vardır.

II. Hər kəsin dinə münasibətini müstəqil müəyyənləşdirmək, hər hansı dinə təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə etiqad etmək, yaxud heç bir dinə etiqad etməmək, dinə münasibəti ilə bağlı əqidəsini ifadə etmək və yaymaq hüququ vardır.

III. Dini mərasimlərin yerinə yetirilməsi, ictimai qaydanı pozmursa və ya ictimai əxlaqa zidd deyildirsə, sərbəstdir.

IV. Dini etiqad və ya əqidə hüquq pozuntusuna bəraət qazandırmır.

V. Heç kəs öz dini etiqadını və əqidəsini ifadə etməyə (nümayiş etdirməyə), dini mərasimləri yerinə yetirməyə və ya dini mərasimlərdə iştirak etməyə məcbur edilə bilməz.(2)

Maddə 49. Sərbəst toplaşmaq azadlığı

I. Hər kəsin başqaları ilə birlikdə sərbəst toplaşmaq azadlığı vardır.

II. Hər kəsin başqaları ilə birlikdə müvafiq dövlət orqanlarını qabaqcadan xəbərdar etməklə dinc, silahsız yığışmaq, yığıncaqlar, mitinqlər, nümayişlər, küçə yürüşləri keçirmək, piketlər düzəltmək hüququ vardır.

Maddə 50. Məlumat azadlığı

I. Hər kəsin qanuni yolla istədiyi məlumatı axtarmaq, əldə etmək, ötürmək, hazırlamaq və yaymaq azadlığı vardır.

II. Kütləvi informasiyanın azadlığına təminat verilir. Kütləvi informasiya vasitələrində, o cümlədən mətbuatda dövlət senzurası qadağandır.

III. Hər kəsin kütləvi informasiya vasitələrində dərc edilən və onun hüquqlarını pozan və ya mənafelərinə xələl gətirən məlumatı təkzib etmək və ya ona cavab vermək hüququna təminat verilir.(2)

Maddə 51. Yaradıcılıq azadlığı

I. Hər kəsin yaradıcılıq azadlığı vardır.

II. Dövlət ədəbi-bədii, elmi-texniki və başqa yaradıcılıq növlərinin azad həyata keçirilməsinə təminat verir.

Maddə 52. Vətəndaşlıq hüququ

Azərbaycan dövlətinə mənsub olan, onunla siyasi və hüquqi bağlılığı, habelə qarşılıqlı hüquq və vəzifələri olan şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Azərbaycan Respublikasının ərazisində və ya Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarından doğulmuş şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Valideynlərindən biri Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olan şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır.

Maddə 53. Vətəndaşlıq hüququnun təminatı

I. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı heç bir halda Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığından məhrum edilə bilməz.

II. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı heç bir halda Azərbaycan Respublikasından qovula və ya xarici dövlətə verilə bilməz.

III. Azərbaycan Respublikası onun ərazisindən kənarda müvəqqəti və ya daimi yaşayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının hüquqi müdafiəsinə təminat verir və onlara hamilik edir.

Maddə 54. Cəmiyyətin və dövlətin siyasi həyatında iştirak hüququ

I. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının cəmiyyətin və dövlətin siyasi həyatında maneəsiz iştirak etmək hüququ vardır.

II. Dövlətə qarşı qiyama və ya dövlət çevrilişinə müstəqil müqavimət göstərmək Azərbaycan Respublikasının hər bir vətəndaşının hüququdur.

Maddə 55. Dövlətin idarə olunmasında iştirak etmək hüququ

I. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlətin idarə olunmasında iştirak etmək hüququ vardır. Bu hüququ onlar bilavasitə və ya nümayəndələr vasitəsilə həyata keçirə bilərlər.

II. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları dövlət orqanlarında qulluq etmək imkanına malikdirlər. Dövlət orqanlarının vəzifəli şəxsləri Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları sırasından təyin edilirlər. Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər dövlət qulluğuna qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada qəbul edilə bilərlər.

Maddə 56. Seçki hüququ

I. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlət orqanlarına seçmək və seçilmək, habelə referendumda iştirak etmək hüququ vardır.

II. Məhkəmənin qərarı ilə fəaliyyət qabiliyyətsizliyi təsdiq olunmuş şəxslərin seçkilərdə, habelə referendumda iştirak etmək hüququ yoxdur.

III. Hərbi qulluqçuların, hakimlərin, dövlət məmurlarının, din xadimlərinin, məhkəmənin hökmü ilə azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslərin bu Konstitusiyada və qanunda nəzərdə tutulan digər şəxslərin seçkilərdə iştirak etmək hüququ qanunla məhdudlaşdırıla bilər.

Maddə 57. Müraciət etmək hüququ

I. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlət orqanlarına şəxsən müraciət etmək, habelə fərdi və kollektiv yazılı müraciətlər göndərmək hüququ vardır. Hər bir müraciətə qanunla müəyyən edilmiş qaydada və müddətlərdə yazılı cavab verilməlidir.

II. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının dövlət orqanlarının və onların vəzifəli şəxslərinin, siyasi partiyaların, həmkarlar ittifaqlarının və digər ictimai birliklərin, habelə ayrı-ayrı vətəndaşların fəaliyyətini və ya işini tənqid etmək hüququ vardır. Tənqidə görə təqib qadağandır. Təhqir və böhtan tənqid sayıla bilməz.

Maddə 58. Birləşmək hüququ

I. Hər kəsin başqaları ilə birləşmək hüququ vardır.

II. Hər kəs istənilən birlik, o cümlədən siyasi partiya, həmkarlar ittifaqı və digər ictimai birlik yaratmaq və ya mövcud birliyə daxil olmaq hüququna malikdir. Bütün birliklərin sərbəst fəaliyyətinə təminat verilir.

III. Heç kəs hər hansı birliyə daxil olmağa və ya onun üzvlüyündə qalmağa məcbur edilə bilməz.

IV. Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində və ya hər hansı hissəsində qanuni dövlət hakimiyyətini zorla devirmək məqsədi güdən birliklər qadağandır. Konstitusiyanı və qanunları pozan birliklərin fəaliyyətinə yalnız məhkəmə qaydasında xitam verilə bilər.

Maddə 59. Azad sahibkarlıq hüququ

Hər kəs qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada öz imkanlarından, qabiliyyətindən və əmlakından sərbəst istifadə edərək təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə azad sahibkarlıq fəaliyyəti və ya qanunla qadağan edilməmiş digər iqtisadi fəaliyyət növü ilə məşğul ola bilər.

Maddə 60. Hüqüq və azadlıqların məhkəmə təminatı

I. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir.

II. Hər kəs dövlət orqanlarının, siyasi partiyaların, həmkarlar ittifaqlarının və digər ictimai birliklərin, vəzifəli şəxslərin qərar və hərəkətlərindən (yaxud hərəkətsizliyindən) məhkəməyə şikayət edə bilər.

Maddə 61. Hüquqi yardım almaq hüququ

I. Hər kəsin yüksək keyfiyyətli hüquqi yardım almaq hüququ vardır.

II. Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda hüquqi yardım ödənişsiz, dövlət hesabına göstərilir.

III. Hər bir şəxsin səlahiyyətli dövlət orqanları tərəfindən tutulduğu, həbsə alındığı, cinayət törədilməsində ittiham olunduğu andan müdafiəçinin köməyindən istifadə etmək hüququ vardır.

Maddə 62. Məhkəmə aidiyyətinin dəyişdirilməsinə yol verilməməsi

Hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququ vardır. Şəxsin razılığı olmadan onun işinə başqa məhkəmədə baxılmasına yol verilmir.

Maddə 63. Təqsirsizlik prezumpsiyası

I. Hər kəsin təqsirsizlik prezumpsiyası hüququ vardır. Cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs, onun təqsiri qanunla nəzərdə tutulan qaydada sübuta yetirilməyibsə və bu barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü yoxdursa, təqsirsiz sayılır.

II. Şəxsin təqsirli olduğuna əsaslı şübhələr varsa, onun təqsirli bilinməsinə yol verilmir.

III. Cinayətin törədilməsində təqsirləndirilən şəxs özünün təqsirsizliyini sübuta yetirməyə borclu deyildir.

IV. Ədalət mühakiməsi həyata keçirilərkən qanunu pozmaqla əldə edilmiş sübutlardan istifadə oluna bilməz.

V. Məhkəmənin hökmü olmasa kimsə cinayətdə təqsirli sayıla bilməz.

Maddə 64. Bir cinayətə görə təkrarən məhkum etməyə yol verilməməsi

Heç kəs bir cinayətə görə təkrarən məhkum edilə bilməz.

Maddə 65. Məhkəməyə təkrar müraciət hüququ

Məhkəmənin məhkum etdiyi hər bir şəxsin öz barəsində çıxarılmış hökmə qanunla nəzərdə tutulan qaydada yuxarı məhkəmədə yenidən baxılması, habelə özünün əfv edilməsi və cəzasının yüngülləşdirilməsi haqqında müraciət etmək hüququ vardır.

Maddə 66. Qohumların əleyhinə ifadə verməyə məcbur etməyə yol verilməməsi

Heç kəs özünə, arvadına (ərinə), övladlarına, valideynlərinə, qardaşına, bacısına qarşı ifadə verməyə məcbur edilə bilməz. Əleyhinə ifadə verilməsi məcburi olmayan qohumların tam siyahısı qanunla müəyyən edilir.

Maddə 67. Tutulan, həbsə alınan və cinayət törədilməsində təqsirləndirilən şəxslərin hüquqları

I.Səlahiyyətli dövlət orqanlarının tutduğu, həbsə aldığı, cinayət törədilməsində təqsirləndirdiyi hər bir şəxsə dərhal onun hüquqları bildirilir və tutulmasının, həbsə alınmasının və cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməsinin səbəbləri izah edilir.

II. Cinayət törədilməsində təqsirləndirilən hər bir şəxs məhkum edilməzdən əvvəl dinlənilməlidir.(2)

Maddə 68. Zərərin ödənilməsini tələb etmək hüququ

I. Cinayət, habelə hakimiyyətdən sui-istifadə nəticəsində zərər çəkmiş şəxsin hüquqları qanunla qorunur. Zərər çəkmiş şəxsin ədalət mühakiməsində iştirak etmək və ona vurulmuş zərərin ödənilməsini tələb etmək hüququ vardır.

II. Hər kəsin dövlət orqanlarının, yaxud onların vəzifəli şəxslərinin qanuna zidd hərəkətləri və ya hərəkətsizliyi nəticəsində vurulmuş zərərin dövlət tərəfindən ödənilməsi hüququ vardır.

Maddə 69. Əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin hüquqları

I.Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər Azərbaycan Respublikasında olarkən, qanunla və ya Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilə ilə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları ilə bərabər bütün hüquqlardan istifadə edə bilər və bütün vəzifələri yerinə yetirməlidirlər.

II. Azərbaycan Respublikası ərazisində daimi yaşayan və ya müvəqqəti qalan əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin hüquq və azadlıqları yalnız beynəlxalq hüquq normalarına və Azərbaycan Respublikasının qanunlarına uyğun olaraq məhdudlaşdırıla bilər.

Maddə 70. Siyasi sığınacaq hüququ

I. Hamılıqla qəbul edilmiş beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq Azərbaycan Respublikası əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə siyasi sığınacaq verir.

II. Siyasi əqidəsinə görə, habelə Azərbaycan Respublikasında cinayət sayılmayan əmələ görə təqib edilən şəxslərin başqa dövlətə verilməsinə yol verilmir.

Maddə 71. İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təminatı

I. Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını gözləmək və qorumaq qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarının borcudur.

II. İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsini heç kəs məhdudlaşdıra bilməz. Hər kəsin hüquq və azadlıqları bu Konstitusiyada və qanunlarda müəyyən edilmiş əsaslarla, habelə digərlərinin hüquq və azadlıqları ilə məhdudlaşır.

III. Müharibə, hərbi vəziyyət və fövqəladə vəziyyət, habelə səfərbərlik elan edilərkən insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq öhdəliklərini nəzərə almaq şərti ilə qismən və müvəqqəti məhdudlaşdırıla bilər. Həyata keçirilməsi məhdudlaşdırılan hüquq və azadlıqlar haqqında əhaliyə qabaqcadan məlumat verilir.

IV. Heç bir halda heç kəs din, vicdan, fikir və əqidəsini açıqlamağa məcbur edilə bilməz və bunlara görə təqsirləndirilə bilməz.

V. Bu Konstitusiyanın heç bir müddəası insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının ləğvinə yönəldilmiş müddəa kimi təfsir edilə bilməz.

VI. Azərbaycan Respublikası ərazisində insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqları birbaşa qüvvədədir.

VII. İnsan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının pozulması ilə əlaqədar mübahisələri məhkəmələr həll edir.

VIII. Heç kəs törədildiyi zaman hüquq pozuntusu sayılmayan əmələ görə məsuliyyət daşımır. Hüquq pozuntusu törədildikdən sonra yeni qanunla bu cür hərəkətlərə görə məsuliyyət aradan qaldırılmışsa və ya yüngülləşdirilmişsə, yeni qanun tətbiq edilir.

IX. Hər kəs qanunla qadağan olunmayan hərəkətləri edə bilər və heç kəs qanunla nəzərdə tutulmayan hərəkətləri etməyə məcbur edilə bilməz.

X. Dövlət orqanları yalnız bu Konstitusiya əsasında, qanunla müəyyən edilmiş qaydada və hüdudlarda fəaliyyət göstərə bilərlər. (1, 2)

IV fəsil. VƏTƏNDAŞLARIN ƏSAS VƏZİFƏLƏRİ

Maddə 72. Vətəndaşların vəzifələrinin əsası

I. Dövlət və cəmiyyət qarşısında hər bir şəxs onun hüquq və azadlıqlarından bilavasitə irəli gələn vəzifələr daşıyır. Hər kəsin üzərinə vəzifələr yalnız bu Konstitusiya ilə və ya qanunla qoyula bilər.

II. Hər bir şəxs Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına əməl etməli, başqa şəxslərin hüquq və azadlıqlarına hörmət bəsləməli, qanunla müəyyən edilmiş digər vəzifələri yerinə yetirməlidir.

III. Qanunu bilməmək məsuliyyətdən azad etmir. (2)

Maddə 73. Vergilər və başqa dövlət ödənişləri

I. Qanunla müəyyən edilmiş vergiləri və başqa dövlət ödənişlərini tam həcmdə və vaxtında ödəmək hər kəsin borcudur.

II. Heç kəs qanunla nəzərdə tutulmuş əsaslar olmadan və qanunda göstərilmiş həcmdən əlavə vergiləri və başqa dövlət ödənişlərini ödəməyə məcbur edilə bilməz.

Maddə 74. Vətənə sədaqət

I. Vətənə sədaqət müqəddəsdir.

II. Vəzifəyə seçilmə və ya təyinat yolu ilə qanunvericilik, icra və ya məhkəmə hakimiyyəti orqanlarında işləyən şəxslər öz vəzifələrini dürüst və layiqincə yerinə yetirməməyə görə məsuliyyət daşıyırlar və qanunla müəyyən edilmiş hallarda and içirlər.

III. Vəzifəyə seçilmə və ya təyinat yolu ilə qanunvericilik, icra və ya məhkəmə hakimiyyəti orqanlarında işləyən, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına sadiq qalacağına and içmiş şəxs dövlətə qarşı cinayətdə,o cümlədən dövlətə qarşı qiyamda və ya dövlət çevrilişində ittiham edilibsə və bu ittiham əsasında məhkum olunubsa, həmin vəzifədən getmiş sayılır və bir daha bu vəzifəni tuta bilməz.

Maddə 75. Dövlət rəmzlərinə hörmət

I.Hər bir vətəndaş Azərbaycan Respublikasının dövlət rəmzlərinə — bayrağına, gerbinə və himninə hörmət etməlidir.

II. Dövlət rəmzlərinə hörmətsizliyin nümayiş etdirilməsi qanunla müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur.(2)

Maddə 76. Vətəni müdafiə

I. Vətəni müdafiə hər bir vətəndaşın borcudur.

Qanunla müəyyən edilmiş qaydada vətəndaşlar hərbi xidmət keçirlər.

II. Vətəndaşların əqidəsi həqiqi hərbi xidmət keçməyə ziddirsə, qanunla müəyyən edilmiş hallarda həqiqi hərbi xidmətin alternativ xidmətlə əvəz olunmasına yol verilir.  (1)

Maddə 77. Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması

Tarix və mədəniyyət abidələrini qorumaq hər bir şəxsin borcudur.

Maddə 78. Ətraf mühitin qorunması

Ətraf mühitin qorunması hər bir şəxsin borcudur.

Maddə 79. Qanuna zidd vəzifələrin icrasına yol verilməməsi

Heç kəs Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və ya qanunlarına zidd vəzifələrin icrasına məcbur edilə bilməz.

Maddə 80. Məsuliyyət

Konstitusiyanın və qanunların pozulması, o cümlədən Konstitusiyada və qanunlarda nəzərdə tutulan hüquqlardan sui-istifadə və ya vəzifələrin yerinə yetirilməməsi qanunla müəyyən edilən məsuliyyətə səbəb olur.

V fəsil. QANUNVERİCİLİK HAKİMİYYƏTİ

Maddə 81. Qanunvericilik hakimiyyətinin həyata keçirilməsi

Azərbaycan Respublikasında qanunvericilik hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi həyata keçirir.

Maddə 82. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin say tərkibi

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 125 deputatdan ibarətdir.

Maddə 83. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarının seçkilərinin əsasları

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları majoritar seçki sistemi ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə seçilirlər.  (1)

Maddə 84. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi çağırışının səlahiyyət müddəti

I. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin çağırışının səlahiyyət müddəti 5 ildir. Müharibə şəraitində hərbi əməliyyatların aparılması Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərin keçirilməsini mümkün etmədikdə, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin çağırışının səlahiyyət müddəti hərbi əməliyyatların sonunadək uzadılır. Bu barədə qərar seçkilərin (referendumun) keçirilməsini təmin edən dövlət orqanının müraciətinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilir.

II. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin hər çağırışının seçkiləri hər beş ildən bir noyabr ayının birinci bazar günü keçirilir.

III. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarının səlahiyyət müddəti Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin çağırışının səlahiyyət müddəti ilə məhdudlaşır.

IV. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlığından çıxanların yerinə yeni seçkilər keçirilərsə, yeni seçilən deputatın səlahiyyət müddəti deputatlıqdan çıxanın qalan səlahiyyət müddəti ilə məhdudlaşır. (2)

Maddə 85. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlığına namizədlərə aid tələblər

I. Azərbaycan Respublikasının yaşı 25-dən aşağı olmayan hər bir vətəndaşı qanunla müəyyən edilmiş qaydada Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı seçilə bilər.

II. İkili vətəndaşlığı olan, başqa dövlətlər qarşısında öhdəliyi olan, icra və ya məhkəmə hakimiyyəti sistemlərində qulluq edən, elmi, pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyəti istisna olmaqla, başqa ödənişli fəaliyyətlə məşğul olan şəxslər, din xadimləri, fəaliyyət qabiliyyətsizliyi məhkəmə tərəfindən təsdiq edilən, ağır cinayətlərə görə məhkum olunmuş şəxslər, məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü ilə azadlıqdan məhrumetmə yerlərində cəza çəkən şəxslər Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə deputat seçilə bilməzlər.

Maddə 86. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatlarının seçkilərinin nəticələrinin yoxlanılması və təsdiqi

Seçkilərin nəticələrinin düzgünlüyünü Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi yoxlayır və təsdiq edir.

Maddə 87. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatlarının səlahiyyətinin bitməsi

I. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatlarının səlahiyyətləri Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin yeni çağırışının ilk iclas günü bitir.

II. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatlığından çıxanların yerinə seçkilər Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin səlahiyyət müddətinin bitməsinə 120 gündən az müddət qalarsa, keçirilmir.

III. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 83 deputatının səlahiyyətləri təsdiq olunduqda səlahiyyətlidir.

Maddə 88. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sessiyaları

I. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi hər il iki növbəti yaz və payız sessiyalarına yığılır.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərdən sonra martın 10-dək onun 83 deputatının səlahiyyətləri təsdiq edilməzsə, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin ilk iclasının keçirilmə vaxtını Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi müəyyən edir.

II. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin növbədənkənar sessiyalarını Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədri Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 42 deputatının tələbi əsasında çağırır.

III. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin növbədənkənar sessiyasının gündəliyini müvafiq olaraq onun çağırılmasını tələb edənlər müəyyənləşdirir. Bu gündəlikdəki məsələlərə baxıldıqdan sonra növbədənkənar sessiyanın işi bitir.

IV. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sessiyalarının iclasları açıq keçirilir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 83 deputatının tələbi ilə və ya Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təklifi ilə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sessiyasının qapalı iclası keçirilə bilər.(1, 2)

Maddə 89. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatlığından məhrumetmə və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarının səlahiyyətlərinin itirilməsi

I. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı aşağıdakı hallarda mandatdan məhrum edilir:

1) seçkilər zamanı səslərin düzgün hesablanmadığı aşkar olunduqda;

2) Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığından çıxdıqda və ya başqa dövlətin vətəndaşlığını qəbul etdikdə;

3) cinayət törətdikdə və məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş hökmü olduqda;

4) dövlət orqanlarında vəzifə tutduqda, din xadimi olduqda, sahibkarlıq, kommersiya və başqa ödənişli fəaliyyətlə məşğul olduqda (elmi, pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyəti istisna olmaqla);

5) özü imtina etdikdə.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlığından məhrumetmə haqqında qərar qanunla müəyyən edilmiş qaydada qəbul edilir.

II. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları öz səlahiyyətlərini daimi icra edə bilmədikdə və qanunda nəzərdə tutulmuş digər hallarda onların səlahiyyətləri itirilir. Müvafiq qərarın qəbul edilmə qaydası qanunla müəyyən edilir. (1)

Maddə 90. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarının toxunulmazlığı

I. Səlahiyyət müddəti ərzində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının şəxsiyyəti toxunulmazdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı səlahiyyət müddəti ərzində cinayət başında yaxalanma hallarından başqa, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilməz, tutula bilməz, onun barəsində məhkəmə qaydasında inzibati tənbeh tədbirləri tətbiq edilə bilməz, axtarışa məruz qala bilməz, şəxsi müayinə edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı cinayət başında yaxalanarsa tutula bilər. Belə olduqda Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatını tutan orqan bu barədə dərhal Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroruna xəbər verməlidir.

II. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatının toxunulmazlığına yalnız Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə xitam verilə bilər.

Maddə 91. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi deputatının məsuliyyətə cəlb olunmasına qoyulan qadağanlar

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları Azərbaycan Respublikası Milli Məclisindəki fəaliyyətinə, sesverməyə və söylədiyi fikrə görə məsuliyyətə cəlb oluna bilməzlər. Razılığı olmadan onlardan bu hallarla əlaqədar izahat, ifadə tələb edilə bilməz.

Maddə 92. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin işinin təşkili

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi öz iş qaydasını müəyyən edir və Milli Məclisin müvafiq orqanlarını yaradır, o cümlədən öz sədrini və onun müavinlərini seçir, komitələr və komissiyalar təşkil edir, hesablama palatası yaradır. (2)

Maddə 93. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin aktları

I. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi öz səlahiyyətlərinə aid məsələlər üzrə Konstitusiya qanunları, qanunlar və qərarlar qəbul edir.

II. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Konstitusiya qanunları, qanunlar və qərarlar, bu Konstitusiya ilə nəzərdə tutulmuş qaydada qəbul edilir.

III. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatları səsvermə hüququnu şəxsən həyata keçirirlər.

IV. Qanunlarda və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarlarında icra hakimiyyəti və məhkəmə orqanlarına konkret tapşırıqlar nəzərdə tutula bilməz.

Maddə 94. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin müəyyən etdiyi ümumi qaydalar

I. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi aşağıdakı məsələlərə dair ümumi qaydalar müəyyən edir:

1) bu Konstitusiyada təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquqlarından və azadlıqlarından istifadə, bu hüquqların və azadlıqların dövlət təminatı;

2) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin seçkiləri;

3) Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə seçkilər və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarının statusu;

4) referendum;

5) məhkəmə quruluşu və hakimlərin statusu; prokurorluq; vəkillik və notariat;

6) məhkəmə icraatı, məhkəmə qərarlarının icrası;

7) bələdiyyələrə seçkilər və bələdiyyələrin statusu;

8) fövqəladə vəziyyət rejimi; hərbi vəziyyət rejimi;

9) dövlət təltifləri;

10) fiziki və hüquqi şəxslərin statusu;

11) mülki hüquq obyektləri;

12) əqdlər, mülki müqavilələr, nümayəndəlik və vərəsəlik;

13) mülkiyyət hüququ, o cümlədən dövlət, xüsusi və bələdiyyə mülkiyyətinin hüquqi rejimi, əqli mülkiyyət hüququ; digər əşya hüquqları; öhdəlik hüququ;

14) ailə münasibətləri, o cümlədən himayəçilik və qəyyumluq;

15) maliyyə fəaliyyətinin əsasları, vergilər, rüsumlar və ödənişlər; gömrük işi;

16) əmək münasibətləri və sosial təminat;

17) cinayətlərin və başqa hüquq pozuntularının müəyyən edilməsi, onların törədilməsinə görə məsuliyyətin təyin edilməsi;

18) müdafiə və hərbi qulluq;

19) dövlət qulluğu;

20) təhlükəsizliyin əsasları;

21) ərazi quruluşu; dövlət sərhədi rejimi;

22) beynəlxalq müqavilələrin təsdiqi və ləğvi;

23) rabitə və nəqliyyat işi;

24) statistika, metrologiya və standartlar;

25) gömrük işi;

26) ticarət işi və birja fəaliyyəti;

27) bank işi, mühasibat, sığorta.

II. Bu maddənin 2, 3, 4-cü bəndlərində göstərilən məsələlərə dair qanunlar 83 səs çoxluğu ilə, qalan məsələlərə dair qanunlar isə 63 səs çoxluğu ilə qəbul edilir.

III. Bu maddənin birinci hissəsinə Konstitusiya qanunu ilə əlavələr edilə bilər.

Maddə 95. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin həll etdiyi məsələlər

I. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin səlahiyyətinə aşağıdakı məsələlərin həlli aiddir:

1) Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin işinin təşkili;

2) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikası diplomatik nümayəndəliklərinin təsis edilməsi;

3) inzibati ərazi bölgüsü;

4) dövlətlərarası və Azərbaycan Respublikasının qanunlarından fərqli qaydalar nəzərdə tutan hökumətlərarası müqavilələrin təsdiq və ləğv edilməsi;

5) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinin təsdiq edilməsi və onun icrasına nəzarət;

6) Azərbaycan Respublikası prezidentinin təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinin seçilməsi;

7) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikasının hərbi doktrinasının təsdiqi;

8) bu Konstitusiyada nəzərdə tutulmuş hallarda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarının təsdiqi;

9) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikasının Baş nazirinin vəzifəyə təyin edilməsinə razılıq verilməsi;

10) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi və Azərbaycan Respublikası apellyasiya məhkəmələri hakimlərinin təyin edilməsi;

11) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsinə razılıq verilməsi;

12) Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin impiçment qaydasında vəzifədən kənarlaşdırılması;

13) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən hakimlərin vəzifədən kənarlaşdırılması;

14) Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə etimad məsələsinin həll edilməsi;

15) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyəti üzvlərinin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi;

16) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin təyinatı ilə bağlı olmayan vəzifələrin icrasına cəlb edilməsinə razılıq verilməsi;

17) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müraciətinə əsasən müharibə elan edilməsinə və sülh bağlanmasına icazə verilməsi;

18) referendum təyin edilməsi;

19) amnistiya;

20) bələdiyyələrin hesabatlarının dinlənilməsi.

II. Bu maddənin 1-5-ci bəndlərində göstərilən məsələlərə dair 63 səs çoxluğu ilə qanunlar, qalan məsələlərə dair isə bu Konstitusiyada başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, eyni qaydada qərarlar qəbul edilir.

III. Bu Konstitusiyada Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin səlahiyyətlərinə aid edilən digər məsələlərə, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin işinin təşkili ilə əlaqədar məsələlərə, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin münasibətinin bildirilməsi zəruri olan məsələlərə dair də qərarlar qəbul edilir.

IV. Bu maddənin birinci hissəsinə Konstitusiya qanunu ilə əlavələr edilə bilər. (1, 2)

Maddə 96. Qanunvericilik təşəbbüsü hüququ

I. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində qanunvericilik təşəbbüsü hüququ (qanun layihələrini və başqa məsələləri Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin müzakirəsinə təqdim etmək hüququ) Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarına, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə, Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinə, Azərbaycan Respublikasının seçki hüququ olan 40 min vətəndaşına, Azərbaycan Respublikası Prokurorluğuna və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinə mənsubdur.

II. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin, Azərbaycan Respublikasının seçki hüququ olan 40 min vətəndaşının, Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin müzakirəsinə verdiyi qanun və ya qərar layihələri müzakirəyə təqdim olunmuş şəkildə çıxarılır və səsə qoyulur.

III. Belə qanun və ya qərar layihələrində dəyişikliklər qanunvericilik təşəbbüsü hüququndan istifadə edən subyektin razılığı ilə edilə bilər.

IV. Qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin, Azərbaycan Respublikasının seçki hüququ olan 40 min vətəndaşının, Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun və ya Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə təqdim etdiyi qanun və ya qərar layihələri iki ay ərzində səsə qoyulur.

V. Qanun və ya qərar layihəsini Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi və ya Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi təcili elan edibsə, bu müddət 20 gün təşkil edir.

VI. Azərbaycan Respublikasının seçki hüququ olan 40 min vətəndaşının qanunvericilik təşəbbüsü hüququndan istifadə etməsi qaydası qanunla müəyyən edilir.

VII. Qanun və qərar layihələri əsaslandırılmalı və onların qəbul edilməsinin məqsədləri göstərilməlidir.(1, 2)

Maddə 97. Qanunların imzalanmaq üçün təqdim olunması müddəti

I. Qanunlar qəbul edildiyi gündən 14 gün müddətində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə imzalanmaq üçün təqdim edilir.

II. Təcili elan olunan qanun layihəsi Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə imzalanmaq üçün qəbul edildiyi gündən 24 saat ərzində təqdim edilir.

Maddə 98. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin aktlarının qüvvəyə minməsi

Qanunun və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarının özündə başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, qanun və qərar dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.

VI fəsil. İCRA HAKİMİYYƏTİ

Maddə 99. İcra hakimiyyətinin mənsubiyyət

Azərbaycan Respublikasında icra hakimiyyəti Azərbaycan Respublikası Prezidentinə mənsubdur.

Maddə 100. Azərbaycan Respublikasının Prezidentliyinə namizədlərə aid tələblər

Yaşı otuz beşdən aşağı olmayan, Azərbaycan Respublikasının ərazisində 10 ildən artıq daimi yaşayan, seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik olan, o cümlədən ağır cinayətə görə məhkum olunmayan, başqa dövlətlər qarşısında öhdəliyi olmayan, ali təhsilli, ikili vətəndaşlığı olmayan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilə bilər. (KM1)

Maddə 101. Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərinin əsasları

I. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında, sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilir.

II. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti səsvermədə iştirak edənlərin yarısından çoxunun səs çoxluğu ilə seçilir.

III. Bu səs çoxluğu səsvermənin birinci dövrəsində toplanmayıbsa, səsvermə günündən sonra ikinci bazar günü səsvermənin ikinci dövrəsi keçirilir. İkinci dövrədə ancaq birinci dövrədə ən çox səs toplamış iki namizəd, yaxud ən çox səs toplamış və öz namizədliyini geri götürmüş namizədlərdən sonra gələn iki namizəd iştirak edir.

IV. Səsvermənin ikinci dövrəsində sadə səs çoxluğu toplayan namizəd Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmiş sayılır.

V. Müharibə şəraitində hərbi əməliyyatların aparılması Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərinin keçirilməsini mümkün etmədikdə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyət müddəti hərbi əməliyyatların sonunadək uzadılır. Bu barədə qərar seçkilərin (referendumun) keçirilməsini təmin edən dövlət orqanının müraciətinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilir.

VI. Bu maddənin tətbiqi qaydası qanunla müəyyən edilir.(1, 2)

Maddə 102. Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərinin yekunları

Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərinin yekunları haqqında məlumatı səsvermə günündən sonra 14 gün ərzində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi rəsmən elan edir. (1)

Maddə 103. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmiş şəxsin andı

I. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmiş şəxs Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərinin yekunları haqqında məlumatın elan olunduğu gündən başlayaraq 3 gün ərzində Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin iştirakı ilə belə bir and içir: «Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirərkən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əməl edəcəyimə, dövlətin müstəqilliyini və ərazi bütövlüyünü qoruyacağıma, xalqa ləyaqətlə xidmət edəcəyimə and içirəm».

II. And içdiyi gündən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti öz səlahiyyətlərinin icrasına başlamış sayılır.

Maddə 104. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin öz səlahiyyətlərini daimi icra edə bilməməsi

I. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti istefa verdikdə, səhhətinə görə öz səlahiyyətlərini icra etmək qabiliyyətini tamamilə itirdikdə, bu Konstitusiya ilə nəzərdə tutulmuş hallarda və qaydada vəzifəsindən kənarlaşdırıldıqda vaxtından əvvəl vəzifədən getmiş sayılır.

II. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti istefa verdikdə onun istefa ərizəsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə təqdim olunur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi istefa ərizəsini Azərbaycan Respublikası Prezidentinin özünün verdiyinə əmin olduğu təqdirdə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin istefasının qəbul olunması haqqında qərar qəbul edir. Həmin andan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti istefa verdiyinə görə vəzifədən getmiş sayılır.

III. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin səhhətinə görə öz səlahiyyətlərini icra etmək qabiliyyətini tamamilə itirdiyi barədə məlumat verildikdə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi bu faktın aydınlaşdırılması üçün Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi bu barədə qərarı hakimlərin 6 səs çoxluğu ilə qəbul edir. Əgər Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi bu faktı təsdiq etməzsə, məsələ bununla bitmiş sayılır.

Maddə 105. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vəzifədən getdikdə onun səlahiyyətlərinin icrası

I. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vaxtından əvvəl vəzifədən getdikdə üç ay ərzində növbədənkənar Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçkiləri keçirilir. Bu halda Azərbaycan Respublikasının yeni Prezidenti seçilənədək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının baş naziri icra edir.

II. Bu müddət ərzində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən Azərbaycan Respublikasının baş naziri istefa verdikdə, səhhətinə görə öz səlahiyyətlərini icra etmək qabiliyyətini tamamilə itirdikdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədri icra edir.

III. Bu maddənin ikinci hissəsində göstərilən səbəblərə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin icra etməsi mümkün olmadıqda Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin başqa vəzifəli şəxs tərəfindən icrası haqqında qərar qəbul edir. (1)

Maddə 106. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin toxunulmazlığı

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti toxunulmazlıq hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin şərəf və ləyaqəti qanunla qorunur.

Maddə 107. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin vəzifədən kənarlaşdırılması

I. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin vəzifədən kənarlaşdırılması təşəbbüsü Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ağır cinayət törətdikdə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 30 gün müddətində verilən rəyi əsasında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qarşısında irəli sürülə bilər.

II. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatlarının 95 səs çoxluğu ilə qəbul olunmuş qərar əsasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vəzifədən kənarlaşdırıla bilər. Bu qərarı Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin sədri imzalayır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi həmin qərarın imzalanmasına bir həftə ərzində tərəfdar çıxmazsa, qərar qüvvəyə minmir.

III. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin vəzifədən kənarlaşdırılması haqqında qərar Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə müraciət etdiyi gündən başlayaraq 2 ay ərzində qəbul olunmalıdır. Bu müddətdə göstərilən qərar qəbul edilməsə, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə qarşı irəli sürülmüş ittiham rədd edilmiş sayılır.

Maddə 108. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təminatı

I.Azərbaycan Respublikasının Prezidenti və onun ailəsi dövlət hesabına təmin edilir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin və onun ailəsinin təhlükəsizliyini xüsusi mühafizə xidmətləri təmin edir.

II. Əvvəllər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilmiş şəxsin təminatı qaydaları Konstitusiya qanunu ilə müəyyən edilir.(2)

Maddə 109. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətləri

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti:

1) Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkiləri təyin edir;

2) Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsini Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin təsdiqinə təqdim edir;

3) dövlət iqtisadi və sosial proqramlarını təsdiq edir;

4) Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin razılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Baş nazirini vəzifəyə təyin edir; Azərbaycan Respublikasının Baş nazirini vəzifədən azad edir;

5) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin üzvlərini vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir; zəruri hallarda Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin iclaslarına sədrlik edir;

6) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin istefası haqqında qərar qəbul edir;

7) Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsində icra hakimiyyəti üçün nəzərdə tutulmuş xərclər çərçivəsində mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları yaradır;

8) Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanlarının aktlarını ləğv edir;

9) Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi və Azərbaycan Respublikasının apellyasiya məhkəmələri hakimlərinin vəzifəyə təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdimatlar verir; Azərbaycan Respublikasının digər məhkəmələrinin hakimlərini vəzifəyə təyin edir; Azərbaycan Respublikasının Baş prokurorunu Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin razılığı ilə vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir;

10) Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyəti üzvlərinin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdimat verir; Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin üzvləri sırasından Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının sədrini təyin edir;

11) Azərbaycan Respublikasının hərbi doktrinasını Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin təsdiqinə verir;

12) Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin ali komanda heyətini vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir;

13) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasını təşkil edir və onun rəhbərini təyin edir;

14) Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinin seçilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə təqdimat verir;

15) Azərbaycan Respublikasının xarici ölkələrdə və beynəlxalq təşkilatlarda diplomatik nümayəndəliklərinin təsis edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə təqdimat verir, Azərbaycan Respublikasının xarici ölkələrdə və beynəlxalq təşkilatlarda diplomatik nümayəndələrini təyin edir və geri çağırır;

16) xarici dövlətlərin diplomatik nümayəndələrinin etimadnamə və övdətnamələrini qəbul edir;

17) hökumətlərarası beynəlxalq müqavilələr bağlayır, dövlətlərarası və Azərbaycan Respublikasının qanunlarından fərqli qaydalar nəzərdə tutan hökumətlərarası müqavilələri təsdiq və ləğv olunmaq üçün Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdim edir; təsdiqnamələri imzalayır;

18) referendum təyin edir;

19) qanunları imzalayır və dərc edir;

20) vətəndaşlıq məsələlərini həll edir;

21) siyasi sığınacaq verilməsi məsələlərini həll edir;

22) əfv edir;

23) dövlət təltifləri ilə təltif edir;

24) ali hərbi və ali xüsusi rütbələr verir;

25) ümumi və qismən səfərbərlik elan edir, habelə səfərbərlik üzrə çağırılanları tərxis edir;

26) Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının müddətli hərbi xidmətə çağırılması və müddətli hərbi xidmətdə olan hərbi qulluqçuların ehtiyata buraxılması barədə qərarlar qəbul edir;

27) Azərbaycan Respublikasının Təhlükəsizlik Şurasını yaradır;

28) Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin təyinatı ilə bağlı olmayan vəzifələrin icrasına cəlb edilməsinə razılıq verilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdimat verir;

29) fövqəladə və hərbi vəziyyət elan edir;

30) Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin razılığı ilə müharibə elan edir və sülh bağlayır;

31) Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsində bu məqsədlər üçün nəzərdə tutulmuş xərclər çərçivəsində xüsusi mühafizə xidmətləri yaradır;

32) Bu Konstitusiya ilə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və məhkəmə orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilməyən digər məsələləri icra qaydasında həll edir. (1, 2)

Maddə 110. Qanunların imzalanması

I. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti qanunları ona təqdim olunmuş gündən başlayaraq 56 gün ərzində imzalayır. Qanun Azərbaycan Respublikası Prezidentinin etirazını doğurursa, o, qanunu imzalamayıb öz etirazları ilə birlikdə göstərilən müddət ərzində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə qaytara bilər.

II. Konstitusiya qanunları Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən imzalanmazsa, qüvvəyə minmir. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 83 səs çoxluğu ilə qəbul edilən qanunları 95 səs çoxluğu ilə, 63 səs çoxluğu ilə qəbul edilən qanunları isə 83 səs çoxluğu ilə yenidən qəbul edərsə, belə qanunlar təkrar səsvermədən sonra qüvvəyə minir.

Maddə 111. Hərbi vəziyyət elan edilməsi

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan Respublikası ərazisinin müəyyən hissəsi faktik işğal olunduqda, xarici dövlət və ya dövlətlər Azərbaycan Respublikasına müharibə elan etdikdə, Azərbaycan Respublikasına qarşı real silahlı hücum təhlükəsi yarandıqda, Azərbaycan Respublikasının ərazisi blokadaya alındıqda, habelə belə blokada üçün real təhlükə olduqda Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində və ya ayrı-ayrı yerlərində hərbi vəziyyət elan edir və bu barədə fərmanı 24 saat müddətində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin təsdiqinə verir.

Maddə 112. Fövqəladə vəziyyət tətbiq edilməsi

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təbii fəlakətlər, epidemiyalar, epizootiyalar, böyük ekoloji və başqa qəzalar baş verdikdə, habelə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün pozulmasına, dövlətə qarşı qiyama və ya dövlət çevrilişinə yönəldilən hərəkətlər edildikdə, zorakılıqla müşayiət olunan kütləvi iğtişaşlar yarandıqda, vətəndaşların həyatı və təhlükəsizliyi, yaxud dövlət təsisatlarının normal fəaliyyəti üçün qorxu törədən digər münaqişələr meydana gəldikdə Azərbaycan Respublikasının ayrı-ayrı yerlərində fövqəladə vəziyyət tətbiq edir və bu barədə qəbul etdiyi fərmanı 24 saat müddətində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin təsdiqinə verir.

Maddə 113. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktları

I. Ümumi qaydalar müəyyən etdikdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti fərmanlar, başqa məsələlər barəsində isə sərəncamlar qəbul edir.

II. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarında başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, onlar dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.

Maddə 114. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin statusu

I. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti icra səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsinin təşkili məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetini yaradır.

II. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti Azərbaycan Respublikası Prezidentinin yuxarı icra orqanıdır.

III. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə tabedir və onun qarşısında cavabdehdir.

IV. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin iş qaydasını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti müəyyənləşdirir.

Maddə 115. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin tərkibi

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin tərkibinə Azərbaycan Respublikasının Baş naziri, onun müavinləri, nazirlər və başqa mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının rəhbərləri daxildirlər.

Maddə 116. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin istefası

Yeni seçilmiş Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vəzifəsini tutduğu və səlahiyyətlərini icra etməyə başladığı gün Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti Azərbaycan Respublikası Prezidentinə istefa verir.

Maddə 117. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin iclasları

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin iclaslarına, bir qayda olaraq, Azərbaycan Respublikasının Baş naziri sədrlik edir.

Maddə 118. Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin təyin edilməsi qaydası

I. Azərbaycan Respublikasının Baş nazirini Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin razılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təyin edir.

II. Azərbaycan Respublikasının Baş naziri vəzifəsinə namizədlik haqqında təklifi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti onun öz vəzifələrinin icrasına başladığı gündən bir ay və ya Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin istefa verdiyi gündən iki həftə müddətindən gec olmayaraq Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin müzakirəsinə təqdim edir.

III. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi Azərbaycan Respublikasının Baş naziri vəzifəsinə namizədlik haqqında qərarı həmin namizədliyin təqdim edildiyi gündən bir həftədən gec olmayaraq qəbul edir. Göstərilən qayda pozularsa və ya Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdim etdiyi namizədlərin Azərbaycan Respublikasının Baş naziri vəzifəsinə təyin olunmasına üç dəfə razılıq verilməzsə, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan Respublikasının Baş nazirini Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin razılığı olmadan təyin edə bilər.

Maddə 119. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin səlahiyyətləri

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti:

■Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinin layihəsini hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim edir;

■Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinin icrasını təmin edir;

■maliyyə-kredit və pul siyasətinin həyata keçirilməsini təmin edir;

■dövlət iqtisadi proqramlarının həyata keçirilməsini təmin edir;

■dövlət sosial təminat proqramlarının həyata keçirilməsini təmin edir;

■nazirliklərə və digər mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarına rəhbərlik edir, onların aktlarını ləğv edir;

■Azərbaycan Respublikası Prezidentinin onun səlahiyyətlərinə aid etdiyi digər məsələləri həll edir.

Maddə 120. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin aktları

I. Ümumi qaydalar müəyyən etdikdə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərarlar, başqa məsələlər üzrə sərəncamlar qəbul edir.

II. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarında başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa, onlar dərc edildiyi gündən qüvvəyə minir.

Maddə 121. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin üzvlüyünə namizədlərə dair tələblər

I. Azərbaycan Respublikasının Baş naziri vəzifəsinə yaşı 30-dan aşağı olmayan, seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik, ali təhsilli, başqa dövlət qarşısında öhdəliyi olmayan Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı təyin edilir.

II. Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini, nazir, digər mərkəzi icra hakimiyyəti orqanının rəhbəri vəzifəsinə yaşı 25-dən aşağı olmayan, seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik, ali təhsilli, başqa dövlət qarşısında öhdəliyi olmayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşı təyin edilir.

Maddə 122. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin üzvlərinə aid tələblər

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri, onun müavinləri, nazirlər, digər mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının rəhbərləri heç bir başqa seçkili və ya təyinatlı vəzifə tuta bilməzlər, elmi, pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyətindən başqa heç bir sahibkarlıq, kommersiya və digər ödənişli fəaliyyətlə məşğul ola bilməzlər, vəzifə maaşından, habelə elmi, pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyətinə görə aldığı vəsaitdən başqa məvacib ala bilməzlər.

Maddə 123. Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin toxunulmazlığı

I. Səlahiyyət müddəti ərzində Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin şəxsiyyəti toxunulmazdır.

II. Azərbaycan Respublikasının Baş naziri cinayət başında yaxalanma hallarından başqa tutula bilməz, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilməz, onun barəsində məhkəmə qaydasında inzibati tənbeh tədbirləri tətbiq edilə bilməz, axtarışa məruz qala bilməz, şəxsi müayinə edilə bilməz.

III. Azərbaycan Respublikasının Baş naziri cinayət başında yaxalanarsa tutula bilər. Belə olduqda onu tutan orqan bu barədə dərhal Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroruna xəbər verməlidir.

IV. Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin toxunulmazlığına yalnız Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən xitam verilə bilər.

Maddə 124. Yerlərdə icra hakimiyyəti

I. Yerlərdə icra hakimiyyətini yerli icra hakimiyyətlərinin başçıları həyata keçirirlər.

II. İcra hakimiyyəti başçılarını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir.

III. Yerli icra hakimiyyətlərinin səlahiyyətlərini Azərbaycan Respublikasının Prezidenti müəyyən edir.

VII fəsil. MƏHKƏMƏ HAKİMİYYƏTİ

Maddə 125. Məhkəmə hakimiyyətinin həyata keçirilməsi

I. Azərbaycan Respublikasında məhkəmə hakimiyyətini ədalət mühakiməsi yolu ilə yalnız məhkəmələr həyata keçirirlər.

II. Məhkəmə hakimiyyətini Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikasının apellyasiya məhkəmələri, Azərbaycan Respublikasının ümumi məhkəmələri və digər ixtisaslaşdırılmış məhkəmələri həyata keçirirlər.

III. Məhkəmə hakimiyyəti Konstitusiya, mülki və cinayət məhkəmə icraatı vasitəsilə və qanunla nəzərdə tutulmuş digər vasitələrlə həyata keçirilir.

IV. Cinayət məhkəmə icraatında Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu və müdafiə tərəfi iştirak edir.

V. Məhkəmə quruluşu və məhkəmə icraatı qaydası qanunla müəyyən olunur.

VI. Məhkəmələrin səlahiyyətlərinin dəyişdirilməsi məqsədilə müəyyən olunmamış hüquqi üsulların tətbiq edilməsi və fövqəladə məhkəmələrin yaradılması qadağandır.

VII. Məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir.(1, 2)

Maddə 126. Hakimliyə namizədlərə aid tələblər

I. Yaşı 30-dan aşağı olmayan, seçkilərdə iştirak etmək hüququna malik olan, ali hüquq təhsilli və hüquqşünas ixtisası üzrə 5 ildən artıq işləyən Azərbaycan Respublikası vətəndaşları hakim ola bilərlər.

II. Hakimlər heç bir başqa seçkili və təyinatlı vəzifə tuta bilməzlər, elmi, pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyətindən başqa heç bir sahibkarlıq, kommersiya və digər ödənişli fəaliyyətlə məşğul ola bilməzlər, siyasi fəaliyyətlə məşğul ola bilməz və siyasi partiyalara üzv ola bilməzlər, vəzifə maaşından, habelə elmi, pedaqoji və yaradıcılıq fəaliyyətinə görə aldığı vəsaitdən başqa məvacib ala bilməzlər.

Maddə 127. Hakimlərin müstəqilliyi, ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsinin əsas prinsipləri və şərtləri

I. Hakimlər müstəqildir, yalnız Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına tabedirlər və səlahiyyətləri müddətində dəyişilməzdirlər.

II. Hakimlər işlərə qərəzsiz, ədalətlə, tərəflərin hüquq bərabərliyinə, faktlara əsasən və qanuna müvafiq baxırlar.

III. Hər hansı bir şəxs tərəfindən və hər hansı bir səbəbdən bilavasitə, yaxud dolayı yolla məhkəmə icraatına məhdudiyyət qoyulması, qanuna zidd təsir, hədə və müdaxilə edilməsi yolverilməzdir.

IV. Ədalət mühakiməsi vətəndaşların qanun və məhkəmə qarşısında bərabərliyi əsasında həyata keçirilir.

V. Bütün məhkəmələrdə işlərin icraatı açıq aparılır.

İşə qapalı iclasda baxılmasına yalnız o halda icazə verilir ki, məhkəmə açıq icraatın dövlət, peşə və kommersiya sirrinin açılmasına səbəb olacağını güman edir, ya da vətəndaşların şəxsi və ya ailə həyatının məxfiliyini qorumaq zərurətinin mövcudluğunu müəyyən edir.

VI. Qanunda nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, cinayət işlərinin qiyabi məhkəmə icraatına yol verilmir.

VII. Məhkəmə icraatı çəkişmə prinsipi əsasında həyata keçirilir.

VIII. Məhkəmə icraatının istənilən mərhələsində hər kəsin müdafiə hüququ təmin olunur.

IX. Ədalət mühakiməsi təqsirsizlik prezumpsiyasına əsaslanır.

X. Azərbaycan Respublikasında məhkəmə icraatı Azərbaycan Respublikasının dövlət dilində və ya müvafiq yerin əhalisinin çoxluq təşkil edən hissəsinin dilində aparılır. İşin iştirakçısı olub məhkəmə icraatının aparıldığı dili bilməyən şəxslərin işin materialları ilə tam tanış olmaq, məhkəmədə tərcüməçi vasitəsi ilə iştirak etmək və məhkəmədə ana dilində çıxış etmək hüququ təmin edilir.

Maddə 128. Hakimlərin toxunulmazlığı

I. Hakimlər toxunulmazdırlar.

II. Hakim cinayət məsuliyyətinə yalnız qanunda nəzərdə tutulan qaydada cəlb oluna bilər.

III. Hakimlərin səlahiyyətlərinə yalnız qanunda nəzərdə tutulmuş əsaslara və qaydalara müvafiq surətdə xitam verilə bilər.

IV. Hakimlərin vəzifədən kənarlaşdırılması təşəbbüsünü hakimlər cinayət törətdikdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin rəyi əsasında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qarşısında irəli sürə bilər. Müvafiq rəyi Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sorğusundan sonra 30 gün müddətində təqdim etməlidir.

V. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi və Azərbaycan Respublikası apellyasiya məhkəmələri hakimlərinin işdən kənarlaşdırılması haqqında qərar Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində 83 səs çoxluğu ilə qəbul edilir; başqa hakimlərin işdən kənarlaşdırılması haqqında qərar Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində 63 səs çoxluğu ilə qəbul edilir. (1)

Maddə 129. Məhkəmə qərarları və onların icrası

I.Məhkəmənin qəbul etdiyi qərarlar dövlətin adından çıxarılır və onların icrası məcburidir.

II. Məhkəmə qərarının icra olunmaması qanunla müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur.

III. Məhkəmə qərarı qanuna və sübutlara əsaslanmalıdır.(2)

Maddə 130. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi

I. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi 9 hakimdən ibarətdir.

II. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hakimlərini Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi təyin edir.

III. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin, Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sorğusu əsasında aşağıdakı məsələləri həll edir:

1) Azərbaycan Respublikası qanunlarının, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarının, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarlarının, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarının, mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına uyğunluğu;

2) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarının, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarının, mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının Azərbaycan Respublikası qanunlarına uyğunluğu;

3) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarının, mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarına uyğunluğu;

4) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin qərarlarının qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğu;

5) bələdiyyə aktlarının Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına, Azərbaycan Respublikası qanunlarına, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarına, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarına (Naxçıvan Muxtar Respublikasında həm də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasına, qanunlarına və Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarına) uyğunluğu;

6) Azərbaycan Respublikasının qüvvəyə minməmiş dövlətlərarası müqavilələrinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına uyğunluğu; Azərbaycan Respublikasının hökumətlərarası müqavilələrinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğu;

7)Naxçıvan Muxtar Respublikası Konstitusiyasının, qanunlarının, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin qərarlarının və Nazirlər Kabinetinin qərarlarının Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına uyğunluğu; Naxçıvan Muxtar Respublikası qanunlarının, Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarının, Azərbaycan Respublikası qanunlarına uyğunluğu; Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarının Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarına və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarına uyğunluğu;

8)qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətləri arasında səlahiyyətlər bölgüsü ilə bağlı mübahisələr.

IV. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin, Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sorğusu əsasında Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını və qanunlarını şərh edir.

V. Hər kəs onun hüquq və azadlıqlarını pozan qanunvericilik və icra hakimiyyəti orqanlarının normativ aktlarından, bələdiyyə və məhkəmə aktlarından qanunla müəyyən edilmiş qaydada bu maddənin III hissəsinin 1—7-ci bəndlərində göstərilən məsələlərin Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən həll edilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə pozulmuş insan hüquq və azadlıqlarının bərpa edilməsi məqsədi ilə şikayət verə bilər.

VI. Azərbaycan Respublikasının qanunları ilə müəyyən edilmiş qaydada məhkəmələr insan hüquq və azadlıqlarının həyata keçirilməsi məsələləri ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının və qanunlarının şərh edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edə bilərlər.

VII. Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkili insan hüquq və azadlıqlarını pozan qanunvericilik və icra hakimiyyəti orqanlarının normativ aktlarından, bələdiyyə və məhkəmə aktlarından qanunla müəyyən edilmiş qaydada bu maddənin III hissəsinin 1—7-ci bəndlərində göstərilən məsələlərin Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən həll edilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə sorğu verə bilər.

VIII.Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi bu Konstitusiyada nəzərdə tutulmuş digər səlahiyyətləri də həyata keçirir.

IX.Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi öz səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlərə dair qərarlar qəbul edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı Azərbaycan Respublikası ərazisində məcburi qüvvəyə malikdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin qərarları dərc edilməlidir.

X.Qanunlar və digər aktlar, yaxud onların ayrı-ayrı müddəaları, Azərbaycan Respublikasının hökumətlərarası müqavilələri Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin qərarında müəyyən edilmiş müddətdə qüvvədən düşür; Azərbaycan Respublikasının dövlətlərarası müqavilələri qüvvəyə minmir. (1, 2)

Maddə 131. Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi

I. Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi ümumi və ixtisaslaşdırılmış məhkəmələrin icraatına aid edilən mülki, cinayət və digər işlər üzrə ali məhkəmə orqanıdır; o, kassasiya qaydasında ədalət mühakiməsini həyata keçirir; məhkəmələrin praktikasına aid məsələlər üzrə izahatlar verir.

II. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimlərini Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi təyin edir.

III. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin qərarları dərc edilməlidir.(1, 2)

Maddə 132. Azərbaycan Respublikasının apellyasiya məhkəmələri

I. Azərbaycan Respublikasının apellyasiya məhkəmələri qanunla onların səlahiyyətlərinə aid edilmiş işlər üzrə yuxarı instansiya məhkəmələridir.

II. Azərbaycan Resrublikasının apellyasiya məhkəmələrinin hakimlərini Azərbaycan Respublikası prezidentinin təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi təyin edir. (1)

Maddə 133. Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu

I. Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu qanunla nəzərdə tutulmuş qaydada və hallarda qanunların icra və tətbiq olunmasına nəzarət edir; qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda cinayət işləri başlayır və istintaq aparır; məhkəmədə dövlət ittihamını müdafiə edir; məhkəmədə iddia qaldırır; məhkəmə qərarlarından protest verir.

II. Azərbaycan Respublikasının Prokurorluğu ərazi və ixtisaslaşdırılmış prokurorların Azərbaycan Respublikası Baş prokuroruna tabeliyinə əsaslanan vahid mərkəzləşdirilmiş orqandır.

III. Azərbaycan Respublikasının Baş prokurorunu Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin razılığı ilə vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir.

IV. Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavinlərini, respublika ixtisaslaşdırılmış prokurorluqlara rəhbərlik edən prokurorları, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Prokurorunu Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir.

V. Ərazi və ixtisaslaşdırılmış prokurorları Azərbaycan Respublikası Prezidentinin razılığı ilə Azərbaycan Respublikasının Baş prokuroru vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir. (1)

VIII fəsil. NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI

Maddə 134. Naxçıvan Muxtar Respublikasının statusu

I. Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycan Respublikasının tərkibində muxtar dövlətdir.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikasının statusu bu Konstitusiya ilə müəyyən edilir.

III. Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz tərkib hissəsidir.

IV. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası, qanunları, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanları və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarları Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazisində məcburidir.

V. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin qəbul etdiyi Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyası və qanunları müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına; Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qəbul etdiyi qərarlar Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına, qanunlarına, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarına, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarına zidd olmamalıdır.

VI. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyası Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə Azərbaycan Respublikasının prezidenti tərəfindən təqdim edilir və Konstitusiya Qanunu ilə təsdiq edilir. (1)

Maddə 135. Naxçıvan Muxtar Respublikasında hakimiyyətlərin bölünməsi

I. Naxçıvan Muxtar Respublikasının qanunvericilik hakimiyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi, icra hakimiyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti, məhkəmə hakimiyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasının məhkəmələri həyata keçirir.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və qanunları ilə onun səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlərin həllində, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası, qanunları və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanları ilə onun səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlərin həllində, Naxçıvan Muxtar Respublikasının məhkəmələri isə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası və qanunları ilə onların səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlərin həllində müstəqildir.

Maddə 136. Naxçıvan Muxtar Respublikasının ali vəzifəli şəxsi

Naxçıvan Muxtar Respublikasının ali vəzifəli şəxsi Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədridir.

Maddə 137. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi

I. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi 45 üzvdən ibarətdir.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin səlahiyyət müddəti 5 ildir.

III. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədrini və onun müavinlərini seçir, daimi və digər komissiyalar təşkil edir.

Maddə 138. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin müəyyən etdiyi ümumi qaydalar

I. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi aşağıdakılara dair ümumi qaydalar müəyyən edir:

1) Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinə seçkilər;

2) vergilər;

3) Naxçıvan Muxtar Respublikası iqtisadiyyatının inkişafı istiqamətləri;

4) sosial təminat;

5) ətraf mühitin qorunması;

6) turizm;

7) səhiyyə, elm, mədəniyyət.

II. Bu maddədə göstərilən məsələlərə dair Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi qanunlar qəbul edir.

Maddə 139. Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin həll etdiyi məsələlər

I. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi aşağıdakı məsələləri həll edir:

1) Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin işinin təşkili;

2) Naxçıvan Muxtar Respublikasının büdcəsinin təsdiqi;

3) Naxçıvan Muxtar Respublikasının iqtisadi və sosial proqramlarının təsdiqi;

4) Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş nazirinin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi;

5) Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti tərkibinin təsdiqi;

6) Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinə etimad.

II. Bu maddədə göstərilən məsələlərə dair Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi qərarlar qəbul edir.

Maddə 140. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti

I. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinin tərkibini Naxçıvan Muxtar Respublikası Baş nazirinin təklifi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi təsdiq edir.

II. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Baş nazirini Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi təyin edir.

III. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti:

■muxtar respublika büdcəsinin layihəsini hazırlayıb Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisinə təqdim edir;

■muxtar respublikanın büdcəsini icra edir;

■muxtar respublikanın iqtisadi proqramlarının həyata keçirilməsini təmin edir;

■muxtar respublikanın sosial proqramlarının həyata keçirilməsini təmin edir;

■Azərbaycan Respublikası Prezidentinin onun səlahiyyətlərinə aid etdiyi digər məsələləri həll edir.

IV. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti qərar və sərəncamlar qəbul edir.

Maddə 141. Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerli icra hakimiyyəti

Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerli icra hakimiyyətlərinin başçılarını Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi sədrinin təqdimatı əsasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təyin edir.

IX fəsil. BƏLƏDİYYƏLƏR

Maddə 142. Yerlərdə özünüidarənin təşkili

I. Yerli özünüidarəni bələdiyyələr həyata keçirir.

II. Bələdiyyələr seçkilər əsasında yaradılır.

III. Bələdiyyələrin statusunun əsasları bu Konstitusiya ilə, bələdiyyələrə seçkilərin qaydaları isə qanunla müəyyən edilir. (1)

Maddə 143. Bələdiyyələrin işinin təşkili

I. Bələdiyyə öz fəaliyyətini iclaslar, daimi və başqa komissiyalar vasitəsi ilə həyata keçirir.

II. Bələdiyyənin iclaslarını bələdiyyənin sədri çağırır.

Maddə 144. Bələdiyyələrin səlahiyyətləri

I. Bələdiyyələrin iclaslarında aşağıdakı məsələlər həll edilir:

1) bələdiyyə üzvlərinin səlahiyyətlərinin tanınması, qanunla müəyyən edilmiş hallarda onların səlahiyyətlərinin itirilməsi və səlahiyyətlərinə xitam verilməsi;

2) bələdiyyənin reqlamentinin təsdiq edilməsi;

3) bələdiyyənin sədrinin və onun müavinlərinin, daimi və başqa komissiyalırın seçilməsi;

4) yerli vergilərin və ödənişlərin müəyyən edilməsi;

5) yerli büdcənin və onun icrası haqqında hesabatların təsdiq edilməsi;

6) bələdiyyə mülkiyyətinə sahiblik, ondan istifadə və onun barəsində sərəncam;

7) yerli sosial müdafiə və sosial inkişaf proqramlarının qəbul və icra edilməsi;

8) yerli iqtisadi inkişaf proqramlarının qəbul və icra edilməsi;

9) yerli ekoloji proqramların qəbul və icra edilməsi.

II. Bələdiyyələrə qanunvericilik və icra hakimiyyətləri tərəfindən əlavə səlahiyyətlər də verilə bilər. Bu səlahiyyətlərin həyata keçirilməsi üçün bələdiyyə üzrə müvafiq zəruri maliyyə vəsaiti də ayrılmalıdır. Belə səlahiyyətlərin həyata keçirilməsinə müvafiq olaraq qanunvericilik və icra hakimiyyətləri nəzarət edirlər.

Maddə 145. Bələdiyyələrin qərarları

I. Bələdiyyənin iclaslarında baxılan məsələlərə dair qərarlar qəbul edilir.

II. Bələdiyyənin qərarları bələdiyyə üzvlərinin sadə səs çoxluğu ilə qəbul edilir.

III. Yerli vergilər və ödənişlər ilə bağlı qərarlar bələdiyyə üzvlərinin üçdə iki səs çoxluğu ilə qəbul edilir.

Maddə 146. Bələdiyyələrin müstəqilliyinin təminatı

I. Bələdiyyələr öz səlahiyyətlərini həyata keçirməkdə müstəqildirlər, bu isə bələdiyyə ərazisində yaşayan vətəndaşlar qarşısında onların məsuliyyətini istisna etmir. Bələdiyyə üzvlərinin seçilməsi, səlahiyyətlərinin dayandırılması və ya səlahiyyətlərinə xitam verilməsi, bələdiyyələrin vaxtından əvvəl buraxılması halları və qaydası qanunla müəyyən edilir.

II. Bələdiyyələrin öz səlahiyyətlərini müstəqil həyata keçirməsi Azərbaycan dövlətinin suverenliyinə xələl gətirə bilməz.

III. Dövlət bələdiyyələrin fəaliyyətinə nəzarət edir.

IV. Qanunla müəyyən edilmiş hallarda və qaydada bələdiyyələr öz fəaliyyətləri barəsində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə hesabat təqdim edirlər.

V.Bələdiyyələrin məhkəmə tərəfindən müdafiəsinə, dövlət hakimiyyəti orqanlarının qərarları nəticəsində yaranan əlavə xərclərinin ödənilməsinə təminat verilir. (2)

X fəsil. QANUNVERİCİLİK SİSTEMİ

Maddə 147. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının hüquqi qüvvəsi

I. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Azərbaycan Respublikasında ən yüksək hüquqi qüvvəyə malikdir.

II. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası birbaşa hüquqi qüvvəyə malikdir.

III. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sisteminin əsasıdır.

Maddə 148. Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sisteminə daxil olan aktlar

I. Qanunvericilik sistemi aşağıdakı normativ hüquqi aktlardan ibarətdir:

1) Konstitusiya;

2) referendumla qəbul edilmiş aktlar;

3) qanunlar;

4) fərmanlar;

5) Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarları;

6) mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ aktları.

II. Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr Azərbaycan Respublikasının hüquq sisteminin ayrılmaz tərkib hissəsidir.

III. Naxçıvan Muxtar Respublikasında həm də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyası və qanunları, Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarları hüquqi qüvvəyə malikdir.

IV. Naxçıvan Muxtar Respublikasının qanunvericilik sistemi Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sisteminə uyğun olmalıdır.

V. Öz səlahiyyətləri daxilində yerli icra hakimiyyəti orqanları qanunvericilik sisteminə daxil olan aktlara zidd gəlməyən normativ xarakterli aktlar qəbul edə bilərlər.

Maddə 149. Normativ hüquqi aktlar

I. Normativ hüquqi aktlar hüquqa və haqq-ədalətə (bərabər mənafelərə bərabər münasibətə) əsaslanmalıdır.

II. Referendumla qəbul olunmuş aktlar yalnız dərc edildikdə onların tətbiqi və icrası vətəndaşlar, qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti, hüquqi şəxslər və bələdiyyələr üçün məcburidir.

III. Qanunlar Konstitusiyaya zidd olmamalıdır. Yalnız dərc edilmiş qanunların tətbiqi və icrası bütün vətəndaşlar, qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti, hüquqi şəxslər və bələdiyyələr üçün məcburidir.

IV. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanları Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına zidd olmamalıdır. Yalnız dərc edilmiş fərmanların tətbiqi və icrası bütün vətəndaşlar, icra hakimiyyəti orqanları, hüquqi şəxslər üçün məcburidir.

V. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinın qərarları Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, qanunlarına və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarına zidd olmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarları yalnız dərc edildikdə onların tətbiqi və icrası vətəndaşlar, mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanları, hüquqi şəxslər üçün məcburidir.

VI. Mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının aktları Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, qanunlarına, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanlarına və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarına zidd olmamalıdır.

VII. Fiziki və hüquqi şəxslərin hüquqi vəziyyətini yaxşılaşdıran, hüquq məsuliyyətini aradan qaldıran və ya yüngülləşdirən normativ hüquqi aktların qüvvəsi geriyə şamil edilir. Başqa normativ hüquqi aktların qüvvəsi geriyə şamil edilmir.

VIII. Normativ hüquqi aktlar dərc edilməlidir. Heç kəs dərc edilməmiş normativ hüquqi aktın icrasına (ona riayət olunmasına) məcbur edilə bilməz və belə aktın icra olunmamasına (ona riayət olunmamasına) görə məsuliyyətə cəlb edilə bilməz. Normativ hüquqi aktların dərc edilməsi qaydası Konstitusiya qanunu ilə müəyyən edilir.(1, 2)

Maddə 150. Bələdiyyə aktları

I. Bələdiyyələrin qəbul etdikləri aktlar hüquqa və haqq-ədalətə (bərabər mənafelərə bərabər münasibətə) əsaslanmalı, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına, qanunlarına, Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin fərmanlarına, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarına (Naxçıvan Muxtar Respublikasında isə həm də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyasına, qanunlarına, Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarına) zidd olmamalıdır.

II. Bələdiyyənin qəbul etdiyi aktın icrası onun ərazisində yaşayan vətəndaşlar və onun ərazisində yerləşən hüquqi şəxslər üçün məcburidir.

Maddə 151. Beynəlxalq aktların hüquqi qüvvəsi

Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik sisteminə daxil olan normativ hüquqi aktlar ilə (Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və referendumla qəbul edilən aktlar istisna olmaqla) Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı dövlətlərarası müqavilələr arasında ziddiyyət yaranarsa, beynəlxalq müqavilələr tətbiq edilir.

XI fəsil. AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ KONSTİTUSİYASINDA DƏYİŞİKLİKLƏR

Maddə 152. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında dəyişikliklərin qəbul edilməsi qaydası

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının mətnində dəyişikliklər yalnız referendumla qəbul edilə bilər.

Maddə 153. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının mətnində dəyişikliklərin təklif edilməsi qaydası

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının mətnində dəyişiklikləri Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi və ya Azərbaycan Respublikasının Prezidenti təklif etdikdə, təklif olunan dəyişikliklərə dair əvvəlcədən Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin rəyi alınır.

Maddə 154. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin səlahiyyətlərinin məhdudlaşdırılması

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi referendumla qəbul olunmuş Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının mətnində dəyişikliklərə dair qərar qəbul edə bilməz.

Maddə 155. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında dəyişikliklər təklif edilməsi təşəbbüsünün məhdudlaşdırılması

Bu Konstitusiyanın 1-ci, 2-ci, 6-cı, 7-ci, 8-ci və 21-ci maddələrində dəyişikliklər və ya onların ləğv edilməsi haqqında, 3-cü fəslində nəzərdə tutulmuş insan və vətəndaş hüquqları və azadlıqlarının ləğvi və ya Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdə nəzərdə tutulduğundan daha artıq dərəcədə məhdudlaşdırılması haqqında təkliflər referenduma çıxarıla bilməz. (1)

XII fəsil. AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ KONSTİTUSİYASINA ƏLAVƏLƏR

Maddə 156. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələrin qəbul edilməsi qaydası

I. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına əlavələr Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində 95 səs çoxluğu ilə Konstitusiya qanunları şəklində qəbul edilir.

II. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələr haqqında Konstitusiya qanunları Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində iki dəfə səsə qoyulur. İkinci səsvermə birincidən 6 ay sonra keçirilir.

III. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələr haqqında Konstitusiya qanunları həm birinci, həm də ikinci səsvermədən sonra bu Konstitusiyada qanunlar üçün nəzərdə tutulmuş qaydada Azərbaycan Respublikası Prezidentinə imzalanmaq üçün təqdim olunur.

IV. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələr haqqında Konstitusiya qanunları Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən ikinci səsvermədən sonra imzalandıqda qüvvəyə minir.

V. Konstitusiya qanunları Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının ayrılmaz hissəsidir və Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının əsas mətninə zidd olmamalıdır.

Maddə 157. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına əlavələrin təklif edilməsi təşəbbüsü

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələri Azərbaycan Respublikasının Prezidenti və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin azı 63 deputatı təklif edə bilər.

Maddə 158. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələrin təklif edilməsi təşəbbüsünün məhdudlaşdırılması

Bu Konstitusiyanın birinci bölməsində əks etdirilmiş müddəalarla əlaqədar Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına əlavələr təklif edilə bilməz. (1)

KEÇİD MÜDDƏALARI

1. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası referendumla qəbul edildikdən sonra rəsmən dərc olunduğu gündən qüvvəyə minir. Bu Konstitusiyanın qüvvəyə mindiyi gündən 1978-ci il aprelin 21-də qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası (Əsas Qanunu) qüvvədən düşür.

2. Bu Konstitusiyanın qüvvəyə minməsinə qədər seçilmiş Azərbaycan Respublikasının Prezidenti bu Konstitusiya ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə aid edilmiş səlahiyyətləri həyata keçirir.

3. Bu Konstitusiyanın 101-ci maddəsinin 5-ci hissəsi bu Konstitusiya qəbul edildikdən sonra seçilən Azərbaycan Respublikası Prezidentinə şamil edilir.

4. Azərbaycan Respublikası xalq deputatlarının və Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin yaratdığı Milli Məclisin səlahiyyətləri yeni seçilmiş Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin ilk iclas günü başa çatır.

Yeni seçilmiş Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin ilk iclası Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin azı 83 deputatının seçildiyi gündən bir həftə sonra keçirilir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin ilk sessiyası 1996-cı il mayın 31-dək davam edir.

1995-ci il avqustun 15-də qəbul edilmiş «Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 85-ci maddəsi bu Qanun əsasında seçilmiş Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin birinci çağırışının səlahiyyətləri bitənədək qüvvədədir.

5. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Konstitusiyanın qüvvəyə mindiyi gündən bu Konstitusiyada müəyyən edilən səlahiyyətləri həyata keçirir.

6. Bu Konstitusiya qüvvəyə mindiyi gündən Azərbaycan Respublikası yerli Xalq Deputatları Sovetlərinin səlahiyyətlərinə xitam verilir.

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə Azərbaycan Respublikasının yerli Xalq Deputatları Sovetlərinə aid edilmiş səlahiyyətləri yerli icra hakimiyyəti orqanları həyata keçirir.

7. Bu Konstitusiya qüvvəyə mindikdən sonra iki il müddətində yerli özünüidarə haqqında qanun qəbul edilməli və bələdiyyələrə seçkilər keçirilməlidir.

8. Bu Konstitusiyanın qəbul edildiyi günədək Azərbaycan Respublikasının ərazisində qüvvədə olan qanunlar və başqa normativ hüquqi aktlar bu Konstitusiyaya zidd olmayan hissədə qüvvəsini saxlayır.

9. Bu Konstitusiya qüvvəyə minənədək fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikasının məhkəmələri ədalət mühakiməsini bu Konstitusiyada müəyyən edilən səlahiyyətlərə və prinsiplərə uyğun həyata keçirir.

10. Bu Konstitusiya qüvvəyə mindiyi gündən bir il ərzində hakimlərin statusu, məhkəmə quruluşu və məhkəmə islahatı ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bu Konstitusiyaya uyğun olan qanunvericiliyi qəbul edilməlidir və Azərbaycan Respublikası məhkəmələrinin hakimləri yenidən təyin edilməlidir.

Həmin qanunvericilik qəbul edilənədək hakimlərin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi bu Konstitusiya qüvvəyə minənədək qüvvədə olan qanunvericilik əsasında həyata keçirilir.

11. Bu Konstitusiya qüvvəyə mindiyi gündən bir il müddətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilməli və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi yaradılmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi yaradılanadək bu Konstitusiyada nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin səlahiyyətləri həyata keçirilmir. Bu Konstitusiyanın 130-cu maddəsinin üçüncü hissəsinin 7-ci bəndində nəzərdə tutulmuş məsələni Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi həll edir.

12. Azərbaycan Respublikasının Ali Arbitraj Məhkəməsi bu Konstitusiyanın qüvvəyə mindiyi gündən Azərbaycan Respublikasının İqtisad Məhkəməsi adlanır və qüvvədə olan qanunvericiliklə müəyyən olunmuş səlahiyyətləri həyata keçirir.

№ 00.

12 noyabr 1995-ci il.

Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusunda dərc edilmişdir (31 iyul 1997-ci il, № 1)

                               Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına dəyişikliklər etmiş sənədlərin siyahısı

1. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 21 iyun 2002-ci il tarixli Qərarı — «Azərbaycan» qəzeti (22 iyun 2002-ci il, № 140);
Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının 29 avqust 2002-ci il tarixli 99/372 nömrəli Qərarı — «Azərbaycan» qəzeti (19 iyun 2002-ci il, № 216)

2. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 24 dekabr 2008-ci il tarixli Qərarı — «Azərbaycan» qəzeti (25 dekabr 2008-ci il, № 288);
Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki (Referendum) Komissiyasının 30 mart 2009-cu il tarixli 19/86 nömrəli Qərarı — «Azərbaycan» qəzeti (31 mart 2009-cu il, № 66)

(KM1) 100-cü maddəsinin «…başqa dövlətlər qarşısında öhdəliyi olmayan…» müddəasının hüquqi mənası vətəndaşın xarici dövlətlərlə bağlılığına və onlardan asılılığına səbəb olan münasibətlərin mövcudluğu ilə əlaqədar yaranan öhdəliklərinin olmamasını ehtiva edir.

Belə öhdəliklər uzun müddət ərzində xaricdə yaşamaqla bağlı əmələ gələn davamlı, möhkəm və sabit münasibətlərin mövcudluğuna səbəb olan qeydiyyat, vergi, ölkə ərazisini müəyyən müddətdən artıq tərk etməmək və s. kimi, habelə siyasi hüquqi və bu cür digər öhdəliklər də ola bilər (Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 1 avqust 2003-cü il tarixli qərarı – «Azərbaycan» qəzeti, 3 avqust 2003-cü il, № 176).

Məlumatlar www.president.az saytın­dan götürülmüşdür

The Constitution of the Republic of Azerbaijan

Continuing the centuries-long statehood traditions, taking as a basis the principles expressed in the Constitution act “On the State Independence of the Republic of Azerbaijan”, desiring to provide prosperity and welfare of the whole society and each individual, wishing to establish freedom and security, understanding the responsibility before the past, present and future generations, using the right of its sovereignty declares solemnly its following intentions:

  – to protect the independence, sovereignty and territorial integrity of the Republic of Azerbaijan;

  – to provide a democratic system within the frames of the Constitution;

  – to achieve the establishment of a civil society;

  – to build a law-based, secular state to provide the command of law as an expression of the will of the nation;

  – to provide a worthy life level for everybody in conformity with just economic and social order;

  – to remain faithful to universal human values, to live in peace and freedom with all the nations of the world and co-operate with them for this purpose.

Having in mind the above-enumerated sincere intentions the Present Constitution is adopted through the general poll of population referendum.

CONTENTS

FIRST SECTION: GENERAL

• Chapter I. PEOPLE’S POWER
• Chapter II. BASIS OF STATE

SECOND SECTION: BASIC RIGHTS, LIBERTIES AND RESPONSIBILITIES

• Chapter III. BASIC RIGHTS AND LIBERTIES OF A PERSON AND CITIZEN
• Chapter IV. MAIN RESPONSIBILITIES OF CITIZENS

THIRD SECTION: STATE POWER

• Chapter V. LEGISLATIVE POWER
• Chapter VI. EXECUTIVE POWER
• Chapter VII. JUDICIAL POWER
• Chapter VIII. NAKHICHEVAN AUTONOMOUS REPUBLIC

FORTH SECTION: LOCAL SELF-GOVERNMENT

• Chapter IX. MUNICIPALITIES

FIFTH SECTION: THE RIGHT AND THE LAW

• Chapter X. LEGISLATIVE SYSTEM
• Chapter XI. CHANGES IN CONSTITUTION OF THE AZERBAIJAN REPUBLIC
• Chapter XII. AMENDMENTS TO THE CONSTITUTION OF THE AZERBAIJAN REPUBLIC

TRANSITIONAL CLAUSES

Chapter I. PEOPLE’S POWER

Article 1. The source of power

I. The sole source of state power in the Azerbaijan Republic are the people of Azerbaijan.

II. People of Azerbaijan are citizens of the Azerbaijan Republic living on the territory of the Az-erbaijan Republic and outside it who are subordinate to the Azerbaijan state and its laws which does not exclude standards of international legislation.

Article 2. Sovereignty of people

I. Sovereign right of the Azerbaijanian people is the right of free and independent determination of their destiny and establishment of their own form of governance.

II. The people of Azerbaijan exercise their sovereign right directly-by way of nation-wide voting-referendum, and through their representatives elected based on universal, equal and direct suffrage by way of free, secret and personal ballot.

Article 3. Questions solved by way of nation-wide voting-referendum

I. People of Azerbaijan may solve any questions involving their rights and interests by way of referendum.

II. The following questions may be solved only by way of referendum:

1. acceptance of the Constitution of the Azerbaijan Republic and introduction of amendments thereto;

2. change of state borders of the Azerbaijan Republic.

III. The referendum can not be held with respect to the following issues:

1. Taxation and state budget

2. Amnesty and pardon

3. “Election, appointment or approval of the officials, whose election, appointment or approval has been accordingly referred to the competences of the legislative and (or) executive bodies”.

Article 4. Right to represent the people

No one except authorized representatives elected by the people will have the right to represent the people, speak on behalf of people and to make statements on behalf of people.

Article 5. Unity of people

I. The people of Azerbaijan are united

II. Unity of the Azerbaijanian people constitutes the basis of the Azerbaijanian state. Azerbaijan Republic is mutual and indivisible motherland for all citizens of the Azerbaijan Republic.

Article 6.Inadmissibility of usurpation of power

I. No part of people of Azerbaijan, no social group or organization, no individual may usurp the right for execution of power.

II. Usurpation of power is the most grave crime against the people.

Chapter II. BASIS OF STATE

Article 7. Azerbaijanian state

1. Azerbaijanian state is democratic, legal, secular, unitary republic.

II. In terms of internal problems state power in the Azerbaijan Republic is limited only by law, in terms of foreign policy-by provisions resulting from international agreements, wherein the Azerbaijan Republic is one of the parties.

III. State power in the Azerbaijan Republic is based on a principle of division of powers:

· Milli Majlis of the Azerbaijan Republic exercises legislative power;

· executive power belongs to the President of the Azerbaijan Republic;

· law courts of the Azerbaijan Republic exercise judicial power.

IV. According to provisions of the present Constitution legislative, executive and judicial power interact and are independent within the limits of their authority.

Article 8. The Head of the Azerbaijanian state

I. The President of the Azerbaijan Republic is the Head of the Azerbaijanian state. He represents Azerbaijanian state both within the country and in its relations with foreign countries.

II. The President of the Azerbaijan Republic represents unity of Azerbaijanian people and provides continuity of the Azerbaijanian statehood.

III. The President of the Azerbaijan Republic is guarantor of independence and territorial integrity of the Azerbaijanian state, observance of international agreements wherein the Azerbaijan Republic is one of the parties.

IV. The President of the Azerbaijan Republic is guarantor of independence of judicial power.

Article 9. Military forces

I. In order to provide its safety and defend itself the Azerbaijan Republic establishes Military forces and other military troops

II. The Azerbaijan Republic rejects a war as a means of infringement on independence of other states and way of settlement of international conflicts.

III. The President of the Azerbaijan Republic is the Supreme Commander-in-Chief of Military Forces of the Azerbaijan Republic.

Article 10. Principles of international relations

AzerbaijanRepublicdevelops its relations with other countries based on principles recognized in international legal standards.

Article 11. Territory

I. The territory of the Azerbaijan Republic is sole, inviolable and indivisible.

II. Internal waters of the Azerbaijan Republic, sector of the Caspian Sea (lake) belonging to the Azerbaijan Republic, air space over the Azerbaijan Republic are integral parts of the territory of the Azerbaijan Republic.

III. No part of territory of the Azerbaijan Republic may be estranged. The Azerbaijan Republic will not give any part of its territory to anybody; state borders of the Azerbaijan Republic might be changed only by free decision of its peoples made by way of referendum declared by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 12. The highest priority objective of the state

I. The highest priority objective of the state is to provide rights and liberties of a person and citizen.

II. Rights and liberties of a person and citizen listed in the present Constitution are implemented in accordance with international treaties wherein the Azerbaijan Republic is one of the parties.

Article 13. Property

I. The property in the Azerbaijan Republic is inviolable and is protected by state.

II. The property may be state, private and municipal.

III. The property may not be used for restriction of rights and liberties of a person and citizen, interests of society and state, dignity of a person.

Article 14. Natural resources

Without prejudice to rights and interests of any physical persons and legal entities natural resources belong to the Azerbaijan Republic.

Article 15. Economic development and state

I. Development of economy based on various forms of property in the Azerbaijan Republic is aimed to prosperity of people.

II. Based on market relationships the Azerbaijanian state creates conditions for development of economy, guarantees free business activity, prevents monopoly and unfair competition in economic relations.

Article 16. Social development and state

I. Azerbaijanian state takes care about improvement of prosperity of all people and each citizen, their social protection and proper living conditions.

II. Azerbaijanian state participates in development of culture, education, public health, science, arts, protects environment, historical, material and spiritual heritage of people.

Article 17. Family and state

I. Family as a basic element of society is under special protection of the state.

II. Parents must take care of their children and their education. The state controls implementation of this responsibility.

Article 18. Religion and state

I. Religion in the Azerbaijan Republic is separated from state. All religions are equal before the law.

II. Spreading and propaganda of religions humiliating people’ dignity and contradicting the principles of humanism are prohibited.

III. State educational system is secular.

Article 19. Monetary unit

I. Monetary unit of the Azerbaijan Republic is manat.

II. Only National Bank has the right of introducing money into circulation and withdrawal them from circulation. National Bank of the Azerbaijan Republic belongs exclusively to the state.

III. Use of other monetary units, besides manat, on the territory of the Azerbaijan Republic is prohibited.

Article 20. Restrictions concerning state debts

Debts made with intention of assisting in revolts against the Azerbaijanian state or coup shall not be accepted by the Azerbaijan Republic as liabilities and paid.

Article 21. Official language

I. Azerbaijanian language is official language of the Azerbaijan Republic. Azerbaijan Republic provides development of the Azerbaijanian language.

II. Azerbaijan Republic ensures free use and development of other languages spoken by the people.

Article 22. Capital

Bakuis the capital of the Azerbaijan Republic.

Article 23. Symbols of the Azerbaijanian state

I. State flag of the Azerbaijan Republic, State Emblem of the Azerbaijan Republic and State hymn of the Azerbaijan Republic are state symbols of the Azerbaijan Republic.

II. State flag of the Azerbaijan Republic consists of three horizontal stripes of same width. Upper stripe is blue, middle stripe is red, and the lower one is green; in the middle of red stripe on both sides of the flag white crescent with eight-pointed star are depicted. Width of the flag constitutes half of its length.

III. Appearance of state flag of the Azerbaijan Republic and State Emblem of the Azerbaijan Republic, music and text of State hymn of the Azerbaijan Republic are specified by Constitutional Law of the Azerbaijan Republic.

Chapter III. BASIC RIGHTS AND LIBERTIES OF A PERSON AND CITIZEN

Article 24. Main principle of rights and liberties of a person and citizen

I. Everyone, from the moment when they are born possess inviolable and inalienable rights and liberties.

II. Rights and liberties envisage also responsibility and obligations of everyone to the society and other persons.

Article 25. Right for equality

I. All people are equal with respect to the law and law court.

II. Men and women possess equal rights and liberties.

III. The state guarantees equality of rights and liberties of everyone, irrespective of race, nationality, religion, language, sex, origin, financial position, occupation, political convictions, membership in political parties, trade unions and other public organizations. Rights and liberties of a person, citizen cannot be restricted due to race, nationality, religion, language, sex, origin, conviction, political and social belonging.

Article 26. Protection of rights and liberties of a person and citizen

I. Everyone has the right to protect his/her rights and liberties using means and methods not prohibited by law.

II. The state guarantees protection of rights and liberties of all people.

Article 27. Right for life

I. Everyone has the right for life.

II. Except extermination of enemy soldiers in a case of military aggression, when executing the sentence and in other cases envisaged by law, right of every person for life is inviolable.

III. Death penalty, until it is completely annulled, may be applied legally only in cases of especially grave crime against the state, life and health of a human being.

IV. Arms shall not be used against human beings except cases of necessary defence, urgent situations, whenever a criminal should be caught, to prevent a prisoner from running away, to prevent revolt against the state or coup.

Article 28. Right for freedom

I. Everyone has the right for freedom.

II. Right for freedom might be restricted only as specified by law, by way of detention, arrest or imprisonment.

III. Everyone legally being on the territory of the Azerbaijan Republic may travel without restrictions, choose the place of residence and travel abroad.

IV. Any citizen of the Azerbaijan Republic has the right to return to his/her country whenever he/she so desires.

Article 29. Ownership right

I. Everyone has the right to own property.

II. Neither kind of property has priority. Ownership right including right for private owners is protected by law.

III. Everyone might possess movable and real property. Right of ownership envisages the right of owner to possess, use and dispose of the property himself/herself or jointly with others.

IV. Nobody shall be deprived of his/her property without decision of law court. Total confiscation of the property is not permitted. Alienation of the property for state or public needs is permitted only after preliminary fair reimbursement of its cost.

V. The state guarantees succession rights.

Article 30. Right for intellectual property

I. Everyone has the right for intellectual property.

II. Copyright, patent rights and other rights for intellectual property are protected by law.

Article 31. Right to live in safety

I. Everyone has the right to live in safety.

II. Except cases envisaged by law it is prohibited to infringe on anybody’s life, physical and spiritual health, property, living premises, to commit acts of violence.

Article 32. Right for personal immunity

I. Everyone has the right for personal immunity.

II. Everyone has the right for confidentiality concerning personal and family life. Except cases envisaged by legislation interference in personal life is prohibited.

III. Gaining, storing, use and spreading information about the person private life without his/her consent is not permitted.

IV. The state guarantees everyone the right for confidentiality with respect to correspondence, telephone communications, post, telegraph messages and information sent by other communication means. This right might be restricted, as specified by legislation, to prevent crime or to find out true facts when investigating criminal case.

Article 33. Right for sanctity of home

I. Everyone has the right for sanctity of his/her home.

II. Except cases specified by law or decision of law court nobody has the right to enter private home against the will of its inhabitants.

Article 34. Right for marriage

I. Everyone has the right to marry on reaching the age specified by legislation.

II. Marriages shall be concluded voluntarily. Nobody should be forced into marriage.

III. Family and marriage are protected by state. Maternity, paternity and childhood are protected by the law. The state provides support to large families.

IV. Rights of wife and husband are equal. Care and education of children constitute both right and responsibility of parents.

V. Responsibility of children is to respect parents, look after them. Children who are of age (18) and capable of working must support disabled parents.

Article 35. Right to work

I. Labor is the basis of personal and public prosperity.

II. Everyone has the right to choose independently, based on his/her abilities, kind of activity, profession, occupation and place of work.

III. Nobody might be forced to work.

IV. Labor agreements are concluded voluntarily. Nobody may be forced to conclude labor agreement.

V. Based on decisions of the law court there might be cases of forced labor, terms and conditions being specified by legislation; forced labor is permissible due to orders of authorized persons during the term of army service, state of emergency or martial law.

VI. Everyone has the right to work in safe and healthy conditions, to get remuneration for his/her work without any discrimination, not less than minimum wages rate established by the state.

VII. Unemployed persons have the right to receive social allowances from the state.

VIII. The state will do its best to liquidate unemployment.

Article 36. Right for strikes

I. Everyone has the right to be on strike, both individually and together with others.

II. Right for strike for those working based on labor agreements might be restricted only in cases envisaged by the law. Soldiers and civilians employed in the Army and other military formations of the Azerbaijan Republic have no right to go on strike.

III. Individual and collective labor disputes are settled in line with legislation.

Article 37. Right for rest

I. Everyone has the right for rest.

II. For those working based on labor agreements 8-hour working day, national holidays and at least one paid vacation with duration of at least 21 calendar days are guaranteed.

Article 38. Right for social protection

I. Everyone has the right for social protection.

II. Most vulnerable persons must get support, in the first place, from members of their families.

III. Everyone has the right for social protection on reaching specific age according to legislation, in case of illness, disability, loss of bread-winner in the family, due to unemployment and in other cases envisaged by legislation.

IV. Minimum sum of pensions and social allowances is specified by law.

V. The state creates possibilities for development of charitable activity, voluntary social insurance and other forms of social protection.

Article 39. Right to live in healthy environment

I. Everyone has the right to live in healthy environment.

II. Everyone has the right to gain information about true ecological situation and to get compensation for damage done to his/her health and property because of violation of ecological requirements.

Article 40. Right for culture

I. Everyone has the right to take part in cultural life, to use organizations and values of culture.

II. Everyone must respect historical, cultural and spiritual inheritance, take care of it, protect historical and cultural memorials.

Article 41. Right for protection of health

I. Everyone has the right for protection of his/her health and for medical care.

II. The state takes all necessary measures for development of all forms of health services based on various forms of property, guarantees sanitary-epidemiological safety, creates possibilities for various forms of medical insurance.

III. Officials concealing facts and cases dangerous for life and health of people will bear legal responsibility.

Article 42. Right for education

I. Every citizen has the right for education.

II. The state guarantees free obligatory secondary education.

III. The system of education is under the state control.

IV. The state guarantees continuation of education for most gifted persons irrespective of their financial position.

V. The state establishes minimum educational standards.

Article 43. Right for home

I. Nobody might be deprived of his/her home.

II. The state assists in construction of living premises, takes special measures for realization of right for home.

Article 44. Right for nationality

I. Everyone has the right to keep his/her nationality.

II. Nobody may be forced to change his/her nationality.

Article 45. Right to use mother tongue

I. Everyone has the right to use his/her mother tongue. Everyone has the right to be educated, carry out creative activity in any language, as desired.

II. Nobody may be deprived of right to use his/her mother tongue.

Article 46. Right to defend the honor and dignity

I. Everyone has the right to defend his/her honor and dignity.

II. Dignity of a person is protected by state. Nothing must lead to humiliation of dignity of human being.

III. Nobody must be subject to tortures and torment, treatment or punishment humiliating the dignity of human beings. Medical, scientific and other experiments must not be carried out on any person without his/her consent.

Article 47. Freedom of thought and speech

I. Everyone may enjoy freedom of thought and speech.

II. Nobody should be forced to promulgate his/her thoughts and convictions or to renounce his/her thoughts and convictions.

III. Propaganda provoking racial, national, religious and social discord and animosity is prohibited.

Article 48. Freedom of conscience

I. Everyone enjoys the freedom of conscience.

II. Everyone has the right to define his/her attitude to religion, to profess, individually or together with others, any religion or to profess no religion, to express and spread one’s beliefs concerning religion.

III. Everyone is free to carry out religious rituals, however this should not violate public order and contradict public morals.

IV. Religious beliefs and convictions do not excuse infringements of the law.

Article 49. Freedom of meetings

I. Everyone has the right for meetings.

II. Everyone has the right, having notified respective governmental bodies in advance, peacefully and without arms, meet with other people, organize meetings, demonstrations, processions, place pickets.

Article 50. Freedom of information

I. Everyone is free to look for, acquire, transfer, prepare and distribute information.

II. Freedom of mass media is guaranteed. State censorship in mass media, including press is prohibited.

Article 51. Freedom of creative activity

I. Everyone is free to carry out creative activity.

II. The state guarantees freedom in literary-artistic, scientific-technical and other kinds of creative activity.

Article 52. Right for citizenship

A person having political and legal relations with the Azerbaijan Republic and also mutual rights and obligations is the citizen of the Azerbaijan Republic. A person born on the territory of the Azerbaijan Republic or by citizens of the Azerbaijan Republic is the citizen of the Azerbaijan Republic. A person is the citizen of the Azerbaijan Republic if one of his/her parents is the citizen of the Azerbaijan Republic.

Article 53. Guarantee of right for citizenship

I. In no circumstances a citizen of the Azerbaijan Republic may be deprived of citizenship of the Azerbaijan Republic.

II. In no circumstances a citizen of the Azerbaijan Republic may be expelled from the Azerbaijan Republic or extradited to foreign state.

III. The Azerbaijan Republic ensures legal protection and patronizes citizens of the Azerbaijan Republic temporarily or permanently living outside the Republic.

Article 54. Right to take part in political life of society and state

I. Citizens of the Azerbaijan Republic have the right to take part in political life of society and state without restrictions.

II. Any citizen of the Azerbaijan Republic has the right himself to stand up to the attempt of rebellion against the state or state coup.

Article 55. Right to take part in governing the state

I. Citizens of the Azerbaijan Republic have the right to take part in governing the state. They may exercise said right themselves or through their representatives.

II. Citizens of the Azerbaijan Republic have the right to work in governmental bodies. Officials of state bodies are appointed from citizens of the Azerbaijan Republic. Foreign citizens and stateless citizens may be employed into state organizations in an established order.

Article 56. Electoral right

I. Citizens of the Azerbaijan Republic have the right to elect and be elected to state bodies and also to take part in referendum.

II. Those recognized incapable by law court have no right to take part in elections and in referendum.

III. Participation in elections of military personnel, judges, state employees, religious officials, persons imprisoned by decision of law court, other persons specified in the present Constitution and laws might be restricted by law.

Article 57. Right to appeal

I. Citizens of the Azerbaijan Republic have the right to appeal personally and also to submit individual and collective written applications to state bodies. Each application should be responded to in an established order and term.

II. Citizens of the Azerbaijan Republic have the right to criticize activity or work of state bodies, their officials, political parties, trade unions, other public organizations and also activity or work of individuals. Prosecution for criticism is prohibited. Insult or libel shall not be regarded as criticism.

Article 58. Right for joining

I. Everyone is free to join other people.

II. Everyone has the right to establish any union, including political party, trade union and other public organization or enter existing organizations. Unrestricted activity of all unions is ensured.

III. Nobody may be forced to joint any union or remain its member.

IV. Activity of unions intended for forcible overthrow of legal state power on the whole territory of the Azerbaijan Republic or on a part thereof is prohibited. Activity of unions which violates the Constitution and laws might be stopped by decision of law court.

Article 59. Right for business activity

Everyone may, using his/her possibilities, abilities and property, according to existing legislation, individually or together with other citizens, carry out business activity or other kinds of economic activity not prohibited by the law.

Article 60. Guarantee of rights and liberties by law court

I. Legal protection of rights and liberties of every citizen is ensured.

II. Everyone may appeal to law court regarding decisions and activity (or inactivity) of state bodies, political parties, trade unions, other public organizations and officials.

Article 61. Right for legal advice

I. Everyone has the right for obtaining qualified legal advice.

II. IIn specific cases envisaged by legislation legal advice shall be rendered free, at the governmental expense.

III. Every citizen has the right for the lawyer’s advice from the moment of detention, arrest or accusation with crime by competent state bodies.

Article 62. Inadmissibility of change of legal jurisdiction

Everyone has the right for consideration of his/her case in the law court specified by the legislation. Case of the person shall not be considered in other law court without the person’s consent.

Article 63. Presumption of innocence

I. Everyone is entitled for presumption of innocence. Everyone who is accused of crime shall be considered innocent until his guilt is proved legally and if no verdict of law court has been brought into force.

II. A person under suspicion of crime must not be considered guilty.

III. A person accused of crime does not need to prove his/her innocence.

IV. Proofs received against the law must not be used when administering justice.

V. Nobody may be accused of crime without the verdict of law court.

Article 64. Inadmissibility of repeated conviction for one and the same crime

Nobody may be repeatedly sentenced for one and the same crime.

Article 65. Right for repeated appeal to the law court

Every person convicted by the law court has the right to appeal, as specified by the law, to the higher law court asking for reconsideration of the verdict and also for pardon and mitigation of the sentence.

Article 66. Inadmissibility of testifying against relations

Nobody may be forced to testify against him/herself, wife (husband), children, parents, brother, sister. Complete list of relations against whom testifying is not obligatory is specified by law.

Article 67. Rights of detained, arrested, accused in crime

Every person, detained, arrested, accused in crime should be immediately advised by competent state bodies about his/her rights, reasons of his arrest and institution of criminal proceeding against him/her.

Article 68. Right for compensation of losses

I. Rights of the person suffered from crime and also from usurpation of power are protected by law. Suffered person has the right to take part in administration of justice and demand for compensation of losses.

II. Everyone has the right for compensation by the state of losses borne as a result of illegal actions or non-action of state bodies or their officials.

Article 69. Right of foreign citizens and stateless persons

I. Foreign citizens and stateless persons staying in the Azerbaijan Republic may enjoy all rights and must fulfil all obligations like citizens of the Azerbaijan Republic if not specified by legislation or international agreement in which the Azerbaijan Republic is one of the parties.

II. Rights and liberties of foreign citizens and stateless persons permanently living or temporarily staying on the territory of the Azerbaijan Republic may be restricted only according to international legal standards and laws of the Azerbaijan Republic.

Article 70. Right for political refuge

I. In accordance with recognized international legal standards the Azerbaijan Republic grants political refuge to foreign citizens and stateless persons.

II. Extradition of persons persecuted for their political beliefs and also for acts which are not regarded as crime in the Azerbaijan Republic is not permitted.

Article 71. Protection of rights and liberties of a human being and citizen

I. To observe and to protect rights and liberties of a human being and citizen specified in the Constitution-is responsibility of bodies of legislative, executive and legal power.

II. No one may restrict implementation of rights and liberties of a human being and citizen.

III. Rights and liberties of a human being and citizen may be partially and temporarily restricted on announcement of war, martial law and state of emergency, and also mobilization, taking into consideration international obligations of the Azerbaijan Republic. Population of the Republic shall be notified in advance about restrictions as regards their rights and liberties.

IV. Nobody, in no circumstances may be forced to promulgate his/her religious and other beliefs, thoughts and to be persecuted for such.

V. None of the provisions of Constitution may be interpreted as regulation directed to prohibition of rights and liberties of a human being and citizen.

VI. Rights and liberties of a human being and citizen act on the territory of the Azerbaijan Republic by themselves.

VII. Any arguments related to violation of rights and liberties of a human being and citizen are settled in law courts.

VIII. No one will be responsible for acts which were not considered criminal at the moment of their implementation. If after the crime new law was introduced envisaging no responsibility or mitigation of responsibility, said new law shall apply.

Chapter IV. MAIN RESPONSIBILITIES OF CITIZENS

Article 72. Main responsibilities of citizens

I. Everyone has obligations to the state and society directly resulting from his/her rights and liberties.

II. Everyone must follow provisions of the Constitution and Laws of the Azerbaijan Republic, respect rights and liberties of other persons, fulfil other obligations envisaged by the law.

III. Not knowing the law does not release from responsibility.

Article 73. Taxes and other state duties

I. Everyone must pay taxes and other state duties in-time and in full volume as required.

II. Nobody may be forced to pay taxes and other state duties if they are not envisaged in the law and in excess of amount specified therein.

Article 74. Loyalty to motherland

I. Loyalty to motherland is sacred

II. Persons working in legislative, executive or judicial power bodies who were elected and appointed to their posts are responsible for accurate and conscientious fulfilment of their obligations and, whenever required by the law, make an oath.

III. Person working in legislative, executive or judicial power bodies who was elected and appointed to his/her post and made an oath regarding the Constitution of the Azerbaijan Republic shall be considered dismissed and will not be able to take this position if he/she was accused in crime against the state, including rebellion or state coup and has been sentenced based on this accusation.

Article 75. Respect for state symbols

Every citizen must respect state symbols of the Azerbaijan Republic – its banner, state emblem and hymn.

Article 76. Defence of motherland

I. Defence of motherland is duty of any citizen. Citizens of the Republic serve in the army according to legislation.

II. If beliefs of citizens come into conflict with service in the army then in some cases envisaged by legislation alternative service instead of regular army service is permitted.

Article 77. Protection of historical and cultural memorials

Every citizen is responsible for protection of historical and cultural memorials.

Article 78. Protection of environment

Every citizen is responsible for protection of environment.

Article 79. Inadmissibility of fulfilment of obligations contradicting the legislation

No one may be forced to carry out obligations contradicting the Constitution and laws of the Azerbaijan Republic.

Article 80. Responsibility

Violation of provisions of the present Constitution and laws of the Azerbaijan Republic including usurpation of rights and liberties and also failure to fulfil responsibilities specified in the present Constitution and laws of the Azerbaijan Republic are persecuted.

Chapter V. LEGISLATIVE POWER

Article 81. Implementation of legislative power

Legislative power in the Azerbaijan Republic is implemented by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 82. Number of deputies in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

Milli Majlis of the Azerbaijan Republic consists of 125 deputies.

Article 83. Procedure of elections of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

Deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic are elected based on majority voting systems and general, equal and direct elections by way of free, individual and secret voting.

Article 84. Term of authority of a calling of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. Term of authority of each calling of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic is 5 years.

II. Elections for each calling of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic take place every 5 years on a first Sunday of November.

III. Term of authority of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic is restricted by term of authority of respective calling of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

IV. If new elections of deputies to replace retired deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic are carried out, then term of authority of newly elected deputy corresponds to remaining term of authority of respective retired deputy.

Article 85. Requirements to candidates to the posts of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. Every citizen of the Azerbaijan Republic not younger than 25 may be elected the deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic in an established order.

II. Persons having double citizenship, those having obligations to other states, those working in the bodies of executive or judicial power, persons involved in other payable activity except scientific, pedagogical and creative activity, religious men, persons whose incapacity has been confirmed by law court, those condemned for grave crime, serving a sentence due to verdict of law court may not be elected the deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 86. Inspection and approval of results of elections of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

Accuracy of results of elections is checked and approved by Constitutional Court of the Azerbaijan Republic as specified in the law.

Article 87. End of the term of authority of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. Term of authority of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic ends on a day of first meeting of new calling of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

II. Elections of deputies to replace those who left Milli Majlis of the Azerbaijan Republic shall not be held if less than 25 days remains to the end of term of authority of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

III. Milli Majlis of the Azerbaijan Republic will have powers after authority of 83 of its deputies has been approved.

Article 88. Sessions of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. Every year two spring and autumn sessions of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic are held.

After approval of authority of 83 deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic the first meeting of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic shall be summoned within 1 week beginning from the day of approval.

If after elections to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic, authority of 83 its deputies has not been approved before before 10 October or 10 March then day of opening of the first meeting of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic will be established by Constitutional Court of the Azerbaijan Republic.

II. Extraordinary sessions of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic will be summoned by the Chairman of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic at request of the President of the Azerbaijan Republic or 42 deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

III. Agenda of extraordinary session will be prepared by those who summoned said session. After the questions of agenda have been discussed extraordinary session ends.

Article 89. Deprivation of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic of their mandates and loss of powers by the deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. The deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic looses his/her mandate in the following cases:

1. whenever during the elections there was falsification in calculation of votes;

2. on giving up the citizenship of the Azerbaijan Republic or accepting other citizenship;

3. on commitment of crime and whenever there is valid verdict of law court;

4. on taking position in state bodies, post in religious organizations, involvement in business, commercial or other paid activity (except scientific, pedagogical and creative activity);

5. on a voluntary basis;

Decision about deprivation of the deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic of his mandate is taken as specified in legislation.

II. Whenever deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic are not able to fulfil their obligations and in other cases specified by law their authority is considered terminated. Procedure of taking respective decision is determined by the law.

Article 90. Immunity of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. A deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic enjoys immunity during the whole term of his powers. Except cases when the deputy may be caught in the act of crime, the deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic may not be called to criminal responsibility during the whole term of his/her authority, arrested, disciplinary measures may not be applied to him by law court, he may not be searched. The deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic may be arrested only if he/she has been caught at a place of crime. In such case the body which detained the deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic must immediately notify General Procurator of the Azerbaijan Republic about the fact.

II. Immunity of deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic might be stopped only by decision of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic based on application of General Procurator of the Azerbaijan Republic.

Article 91. Prohibition on institution of proceedings against deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

Deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic cannot be made responsible for their activity in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic, voting in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic and statements made in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic. Without the deputies’ consent, in connection with such cases, they are not obliged to give explanations and evidence.

Article 92. Organization of work of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

Milli Majlis of the Azerbaijan Republic determines procedure of its activity, elects its chairman and his deputies, organizes permanent and other commissions, establishes Counting Chamber.

Article 93. Acts of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. Milli Majlis of the Azerbaijan Republic accepts Constitutional laws and decrees regarding the questions of its competence.

II. Constitutional laws, laws and decrees are taken in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic in an order specified in the present Constitution.

III. Deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic exercise their voting right personally.

IV. Specific orders to the bodies of executive power and law courts cannot be envisaged in laws and decrees of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 94. General rules established by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. Milli Majlis of the Azerbaijan Republic establishes general rules concerning the following matters:

1. use of rights and liberties of a person and citizen specified in the present Constitution, state guarantees of these rights and liberties;

2. elections of the President of the Azerbaijan Republic;

3. elections to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic and status of deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic;

4. referendum;

5. judicial system and status of judges; procurator’s office, the bar and notary’s offices;

6. legal proceedings, execution of court verdicts;

7. elections to municipalities and status of municipalities;

8. state of emergency; martial law;

9. state awards;

10. status of physical persons and legal entities;

11. objects of civil law;

12. transactions, civil-legal agreements, representation and inheritance;

13. right of property, including legal regime of state, private and municipal property, right of intellectual property, other proprietary rights; liability right;

14. family relationships, including guardianship and trusteeship;

15. basis of financial activity-taxes, duties and charges;

16. labor relationships and social maintenance;

17. interpretation of crime and other violations of law; establishment of responsibility for these acts;

18. defence and military service;

19. governmental employment;

20. basis of security;

21. territorial arrangement; regime of state borders;

22. ratification and denunciation of international treaties;

23. communications and transport;

24. statistics; metrology and standards;

25. customs;

26. commerce and stock exchange activity;

27. banking business, accounting, insurance.

II. As per questions specified in paragraphs 2, 3, 4 of the present Article the laws are approved by majority of 83 votes, as per other questions-by majority of 63 votes.

III. The first part of the present Article might be supplemented with the Constitutional law.

Article 95. Competence of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

I. The following questions fall under the competence of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic:

1. organization of work of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic;

2. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic establishment of diplomatic representations of the Azerbaijan Republic;

3. administrative-territorial division;

4. ratification and denunciation of international agreements;

5. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic approval of state budget of the Azerbaijan Republic and control over its execution;

6. election of Ombudsman of Azerbaijan Republic upon recommendation of the President of Azerbaijan Republic;

7. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic approval of military doctrine of the Azerbaijan Republic;

8. in cases specified in the present Constitution approval of decrees of the President of the Azerbaijan Republic;

9. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic giving consent for appointment of Prime-minister of the Azerbaijan Republic;

10. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic appointment of judges of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic and the Courts of Appeal of the Azerbaijan Republic;

11. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic giving consent for appointment and dismissal of General Procurator of the Azerbaijan Republic;

12. dismissal of the President of the Azerbaijan Republic by way of impeachment based on recommendation of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic;

13. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic dismissal of judges;

14. taking decision regarding a vote of confidence in the Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic;

15. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic appointment and dismissal of members of Administration Board of National Bank of the Azerbaijan Republic;

16. based on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic giving consent for enlistment of Military Forces of the Azerbaijan Republic to operations other than their normal duties;

17. based on request of the President of the Azerbaijan Republic giving consent for announcement of war and conclusion of peace treaty;

18. announcement of referendum;

19. amnesty.

II. As per questions specified in paragraphs 1-5 of the present Article the laws are approved by majority of 63 votes, as per other questions decrees are approved in the same order if not specified otherwise by the present Constitution.

III. Resolutions shall be also adopted with respect to other issues which, according to the present Constitution, fall within the competence of Milli Majlis of Azerbaijan Republic, the issues connected with the organization of the activity of Milli Majlis of Azerbaijan Republic as well as the issues where the opinions of Milli Majlis of Azerbaijan Republic are required.

IV. The first part of the present Article may be supplemented with the Constitutional law.

Article 96. Right of legislative initiative

I. Right of legislative initiative in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic (right to submit for consideration by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic drafts of laws and other questions) belongs to deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic, the President of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic, the Prosecutor’s Office of Azerbaijan Republic and Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic.

II. Drafts of laws or decrees submitted for consideration by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic by the President of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic, the Prosecutor’s Office of Azerbaijan Republic or Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic, as legislative initiative, are put to the vote as they are.

III. Amendments in such drafts of laws or decrees are introduced by consent of the body which used the right of legislative initiative.

IV. Drafts of laws or decrees submitted for consideration by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic by the President of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic, the Prosecutor’s Office of Azerbaijan Republic or Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic, as legislative initiative, are put to the vote in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic within two months.

V. If draft of the law or decree has been declared by the President of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic, the Prosecutor’s Office of Azerbaijan Republic or Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic urgent, then above specified term shall constitute 20 days.

Article 97. Term for submitting laws for signing

I. Drafts of the laws are submitted to the President of the Azerbaijan Republic for signing within 14 days from the day of their acceptance.

II. Urgent draft of the law is submitted to the President of the Azerbaijan Republic for signing within 24 hours from the moment of its acceptance.

Article 98. Validity of acts of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic

If not specified otherwise in the law and decree of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic themselves the law and decree become valid from the date of their publication.

Chapter VI. EXECUTIVE POWER

Article 99. Belonging of executive power

Executive power in the Azerbaijan Republic belongs to the President of the Azerbaijan Republic.

Article 100. Requirements to candidates to the post of the President of the Azerbaijan Republic

Citizen of the Azerbaijan Republic not younger than 35, permanently living on the territory of the Azerbaijan Republic longer than 10 years, possessing voting right, without previous conviction, having no liabilities in other states, with university degree, not having double citizenship may be elected the President of the Azerbaijan Republic.

Article 101. Procedure of elections of the President of the Azerbaijan Republic

I. The President of the Azerbaijan Republic is elected for a 5-year term by way of general, direct and equal elections, with free, personal and secret ballot.

II. The President of the Azerbaijan Republic is elected by the majority of more than the half of votes.

III. If required majority has not achieved in the first round of voting, then second round will be held on second Sunday after the first round. Only two candidates who gained more votes than others in the first round, or two candidates following closely the first ones, should they recall their candidatures, will take part in the second round of elections.

IV. The candidate having collected majority of votes in the second round of elections is considered elected the President of the Azerbaijan Republic.

V. No one may be elected the President of the Azerbaijan Republic repeatedly, more than two times.

VI. Procedure of implementation of the present Article is specified in legislation.

Article 102. Results of elections of the President of the Azerbaijan Republic

Results of elections of the President of the Azerbaijan Republic are officially announced by Constitutional Court of the Azerbaijan Republic within 14 days from the day of voting.

Article 103. Oath of a person elected the President of the Azerbaijan Republic

I. A person elected the President of the Azerbaijan Republic, within 3 days from the day when results of elections of the President of the Azerbaijan Republic have been announced, with participation of judges of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic takes an oath: “Carrying out powers of the President of the Azerbaijan Republic I swear to follow the Constitution of the Azerbaijan Republic, protect sovereignty and territorial integrity of the state, to serve people”.

II. It is considered that the President of the Azerbaijan Republic began carrying out his official powers from the day when he took his oath.

Article 104. Inability of the President of the Azerbaijan Republic to carry out his powers

I. The President of the Azerbaijan Republic is considered having left his position ahead of time on resignation, complete inability to fulfil his powers due to illness, dismissal from his post in cases and in an order envisaged in the present Constitution.

II. When the President of the Azerbaijan Republic is going to resign, his application concerning resignation is presented to Constitutional Court of the Azerbaijan Republic. Constitutional Court of the Azerbaijan Republic, having confirmed that the President of the Azerbaijan Republic himself sent in his resignation makes decision to accept such resignation. From that moment the President is considered having left his post due to resignation.

III. Having received notifications about complete inability of the President of the Azerbaijan Republic to fulfil his powers due to poor health, Milli Majlis of the Azerbaijan Republic applies to the Constitutional Court of the Azerbaijan Republic for clarification of this fact. Should the Constitutional Court of the Azerbaijan Republic confirm this fact the question is settled.

Article 105. Implementation of powers of the President of the Azerbaijan Republic on his resignation

I. Whenever the President of the Azerbaijan Republic resigns from his post ahead of time, extraordinary elections of the President of the Azerbaijan Republic are held within three months. In such case, until new President of the Azerbaijan Republic is elected, the Prime-Minister of Azerbaijan Republic will carry out powers of the President of the Azerbaijan Republic.

II. If during said term the Prime-Minister of Azerbaijan Republic carrying out powers of the President of the Azerbaijan Republic resigns, becomes incapable of carrying out his powers due to illness, Chairman of Milli Majlis of Azerbaijan Republic will carry out powers of the President of the Azerbaijan Republic.

III. If Chairman of Milli Majlis of Azerbaijan Republic is unable to fulfil powers of the President of the Azerbaijan Republic due to reasons given in paragraph II of the Present Article, Milli Majlis of the Azerbaijan Republic takes decree about delegation of powers of the President of the Azerbaijan Republic to other official.

Article 106. Immunity of the President of the Azerbaijan Republic

The President of the Azerbaijan Republic enjoys the right of personal immunity. Honor and dignity of the President of the Azerbaijan Republic are protected by law.

Article 107. Dismissal of the President of the Azerbaijan Republic from his post

I. In case of grave crime done by the President of the Azerbaijan Republic the question of dismissal of the President may be submitted to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic on initiative of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic based on conclusions of Supreme Court of the Azerbaijan Republic presented within 30 days.

II. The President of the Azerbaijan Republic may be dismissed from his post by decree of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic taken by majority of 95 votes of deputies. This decree is signed by the Chairman of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic. If Constitutional Court of the Azerbaijan Republic fails to sign said decree within one week it shall not come into force.

III. Decree about dismissal of the President of the Azerbaijan Republic from his post must be accepted within 2 months from the date of application of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic. If said decree is not taken within said term, then accusation against the President of the Azerbaijan Republic is considered rejected.

Article 108. Provisions for the President of the Azerbaijan Republic

The President of the Azerbaijan Republic and his family are provided for by the state. Security of the President of the Azerbaijan Republic and his family is ensured by special security teams

Article 109. Competence of the President of the Azerbaijan Republic

The President of the Azerbaijan Republic:

1. announces elections to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic;

2. submits for approval by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic state budget of the Azerbaijan Republic;

3. approves state economic and social programs;

4. by consent of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic appoints Prime-minister of the Azerbaijan Republic, dismisses Prime-minister of the Azerbaijan Republic;

5. appoints and dismisses members of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic; whenever necessary takes chair at the meetings of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic;

6. takes decision about resignation of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic;

7. establishes central and local executive power bodies within the limits of sums allotted in state budget of the Azerbaijan Republic;

8. cancels decrees and orders of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic and Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic, acts of central and local executive power bodies;

9. submits proposals to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic about appointment of judges of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic and the Courts of Appeal of the Azerbaijan Republic; appoints judges of other courts of the Azerbaijan Republic; by consent of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic appoints and dismisses General procurator of the Azerbaijan Republic;

10. submits recommendations to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic about appointment and dismissal of members of Administration Board of National Bank of the Azerbaijan Republic;

11. submits to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic for approval military doctrine of the Azerbaijan Republic;

12. appoints and dismisses officers of higher rank to Military Forces of the Azerbaijan Republic;

13. forms the executive office of the President of the Azerbaijan Republic, appoints its head;

14. Shall recommend to the Milli Majlis of Azerbaijan Republic as regards the election of the Ombudsman of Azerbaijan Republic;

15. submits recommendations to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic about establishment of diplomatic representations of the Azerbaijan Republic in foreign countries and under international organizations, appoints and dismisses diplomatic representatives of the Azerbaijan Republic in foreign countries and in international organizations;

16. receives credential papers and letters of recall from diplomatic representatives of foreign countries;

17. concludes interstate and intergovernmental agreements, presents interstate agreements to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic for ratification and denunciation; signs decrees on ratification of international agreements;

18. announces referendum;

19. signs and issues laws;

20. settles questions concerning citizenship;

21. settles questions concerning granting political refuge;

22. grants pardon;

23. gives state awards;

24. assigns higher military and higher special ranks;

25. announces total or partial mobilization and also demobilization;

26. takes decision about calling up citizens of the Azerbaijan Republic to urgent military service and transfer to the reserve of soldiers of urgent military service;

27. forms Security Council of the Azerbaijan Republic;

28. submits recommendation to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic about consent for use of Military Forces of the Azerbaijan Republic in implementation of duties other than their normal duties;

29. announces state of emergency and martial law;

30. on consent of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic announces a war and concludes peace agreements;

31. forms special security bodies within the limits of sums allotted from state budget of the Azerbaijan Republic;

32. settles other questions which under the present Constitution do not pertain to the competence of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic and law courts of the Azerbaijan Republic;

Article 110. Signing of the laws

I. The President of the Azerbaijan Republic signs the laws within 56 days after their presentation. If the President of the Azerbaijan Republic has objections against a law he may return it to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic within specified term without signing, together with his comments.

II. Should the President of the Azerbaijan Republic fail to sign Constitutional laws they will not come into force. If Milli Majlis of the Azerbaijan Republic accepts by majority of 95 votes laws that have been accepted previously by majority of 83 votes, and by majority of 83 votes the laws that have been accepted previously by majority of 63 votes, said laws come into force after repeated voting.

Article 111. Declaration of martial law

In cases of actual occupation of some part of the territory of the Azerbaijan Republic, announcement of war by foreign country or countries against the Azerbaijan Republic, blockade of the territory of the Azerbaijan Republic and also whenever there is real danger of armed attack against the Azerbaijan Republic, blockade of the territory of the Azerbaijan Republic and also in case of real threat of such blockade the President of the Azerbaijan Republic announces martial law all over the territory of the Azerbaijan Republic or in individual areas, and within 24 hours submits respective decree for approval by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 112. State of emergency

Whenever natural calamities take place, epidemic, epizootic, grave ecological and other disasters and also on accomplishment of acts aimed to violation of territorial integrity of the Azerbaijan Republic, revolt or state coup, with mass disorders accompanied by violence, other conflicts threatening life and safety of citizens, or normal activity of state bodies, the President of the Azerbaijan Republic announces state of emergency in individual areas of the Azerbaijan Republic and within 24 hours submits respective decree for approval by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 113. Acts of the President of the Azerbaijan Republic

I. Establishing general procedures the President of the Azerbaijan Republic issues decrees, as per all other questions – he issues orders.

II. If not specified otherwise in decrees and orders of the President of the Azerbaijan Republic they become valid from the day of their publication.

Article 114. Status of the Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

I. For implementation of executive powers the President of the Azerbaijan Republic establishes Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic.

II. Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic is the highest body of executive power of the President of the Azerbaijan Republic.

III. Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic is subordinate to the President of the Azerbaijan Republic and reports to him.

IV. Procedure of activity of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic is defined by the President of the Azerbaijan Republic.

Article 115. Composition of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic includes Prime-minister of the Azerbaijan Republic, his deputies, ministers and heads of other central bodies of executive power.

Article 116. Resignation of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

On a day when newly elected President of the Azerbaijan Republic comes into his rights and begins carrying out his powers Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic resigns.

Article 117. Meetings of the Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

As a rule, Prime-minister of the Azerbaijan Republic takes chair at the meetings of the Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic.

Article 118. Procedure of appointment of Prime-minister of the Azerbaijan Republic

I. Prime-minister of Azerbaijan Republic is appointed by the President of the Azerbaijan Republic on consent of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

II. Proposed candidature for the post of Prime-minister of the Azerbaijan Republic is submitted for consideration to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic by the President of the Azerbaijan Republic not later than one month from the day when the President begins carrying out his powers, or not later than two weeks from the day of resignation of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic.

III. Milli Majlis of the Azerbaijan Republic takes decision concerning the candidate to the post of Prime-minister of the Azerbaijan Republic not later than within one week from the day when such candidature has been proposed. Should said procedure be violated, or candidatures proposed by the President of the Azerbaijan Republic for the post of Prime-minister of the Azerbaijan Republic be rejected three times, then the President of the Azerbaijan Republic may appoint Prime-minister of the Azerbaijan Republic without consent of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 119. Authority of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic:

· prepares draft of state budget of the Azerbaijan Republic and submits it to the President of the Azerbaijan Republic;

· provides implementation of state budget of the Azerbaijan Republic;

· provides implementation of financial-credit and monetary policy;

· provides implementation of state economic programs;

· provides implementation of state social programs;

· carries out control over ministries and other central bodies of executive power, annuls their acts;

· solves other questions delegated to it by the President of the Azerbaijan Republic.

Article 120. Acts of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

I. Establishing general procedures Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic issues decrees, as per all other questions – it issues orders.

II. If not specified otherwise in decrees and orders of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic, they become valid from the day of their publication.

Article 121. Requirements to candidates to the posts of members of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

I. Prime-minister of the Azerbaijan Republic shall be a citizen of the Azerbaijan Republic not younger than 30, having voting right, with university degree, having no liabilities in other states.

II. Deputy Prime-minister of the Azerbaijan Republic, minister, head of other central body of executive power shall be a citizen of the Azerbaijan Republic not younger than 25, having voting right, with university degree, having no liabilities in other states.

Article 122. Requirements to members of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic

Prime-minister of the Azerbaijan Republic, his deputies, ministers, heads of other central bodies of executive power may not occupy any posts, irrespective of the procedure – elections or appointment, may not be involved in business, commercial and other payable activity except scientific, pedagogical and creative activity, may not get remuneration other than their wages and money for scientific, pedagogical and creative activity.

Article 123. Immunity of Prime-minister of the Azerbaijan Republic

I. Prime-minister of the Azerbaijan Republic enjoys immunity during the whole term of his powers.

II. Prime-minister of the Azerbaijan Republic may not be arrested, called to criminal responsibility except cases when he has been caught in the act of crime, disciplinary measures may not be applied to him by law court, he may not be searched.

III. Prime-minister of the Azerbaijan Republic may be arrested if he has been caught in the act of crime. In such case body detained the deputy of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic must immediately notify General Procurator of the Azerbaijan Republic about the fact.

IV. Immunity of Prime- minister of the Azerbaijan Republic might be stopped only by the President of the Azerbaijan Republic, based on application of General Procurator of the Azerbaijan Republic.

Article 124. Local bodies of executive power

I. Heads of executive power bodies carry out executive power locally.

II. Heads of executive power bodies are appointed to their posts and dismissed by the President of the Azerbaijan Republic.

III. Limits of authority of local executive power bodies are determined by the President of the Azerbaijan Republic.

Chapter VII. JUDICIAL POWER

Article 125. Judicial power

I. Judicial power in Azerbaijan is implemented by law courts.

II. Judicial power is implemented through the Constitutional Court of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic, Courts of Appeal of the Azerbaijan Republic, ordinary and specialized law courts of the Azerbaijan Republic.

III. Judicial power is implemented by way of constitutional, civil and criminal legal proceedings and other forms of legislation provided for by law.

IV. In the criminal legal proceedings, Procurator’s Office of the Azerbaijan Republic and lawyers take part.

V. Judicial system and legal proceedings in the Azerbaijan Republic are determined by law.

VI. Use of legal means aimed to change of authority of law courts and establishment of extraordinary law courts which are not envisaged by the law are prohibited.

Article 126. Requirements to candidates to judges posts

I. Judges shall be citizens of the Azerbaijan Republic not younger than 30, having voting right, higher juridical education and at least 5-year working experience in the sphere of law.

II. Judges may not occupy any other posts, irrespective of the procedure – elections or appointment, may not be involved in business, commercial and other payable activity, except scientific, pedagogical and creative activity, may not be involved in political activity and join political parties, may not get remuneration other than their wages and money for scientific, pedagogical and creative activity.

Article 127. Independence of judges, main principles and conditions of implementation of justice

I. Judges are independent, they are subordinate only to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic, they cannot be replaced during the term of their authority.

II. In consideration of legal cases judges must be impartial, fair, they should provide juridical equality of parties, act based on facts and according to the law.

III. Direct and indirect restriction of legal proceedings from somebody’s part and due to some reason, illegal influence, threats and interference are not allowed.

IV. Justice shall be implemented based on equality of citizens before the law and law court.

V. In all law courts hearing of legal cases shall be open.

It is allowed to have closed hearing of legal cases only if the law court decides that open hearings may result in disclosure of state, professional or commercial secrets, or that it is necessary to keep confidentiality with respect to personal or family life.

VI. Except cases envisaged by law it is prohibited to carry out legal proceedings by correspondence.

VII. Law proceedings are carried out based on the principle of contest.

VIII. Everyone has the right for defence at all stages of legal proceedings.

IX. Justice is based on presumption of innocence.

X. In the Azerbaijan Republic legal proceedings are carried out in state language of the Azerbaijan Republic or in a language of majority of population in specific area. Persons-participants of legal proceedings not knowing the language of proceedings have the right to be acquainted with materials of proceedings, to take part in legal proceedings using interpreter, to make statements in the law court in their native language.

Article 128. Immunity of judges

I. Judges are immune.

II. A judge may be called to criminal responsibility only in accordance with law.

III. Authority of judges might be stopped only based on reasons and rules envisaged by the law.

IV. Whenever judges commit crime, the President of the Azerbaijan Republic, based on conclusions of Supreme Court of the Azerbaijan Republic, may make statement in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic with the initiative to dismiss judges from their posts. Respective conclusions of Supreme Court of the Azerbaijan Republic must be presented to the President of the Azerbaijan Republic within 30 days after his request.

V. Decision about dismissal of judges of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic and Economic Court of the Azerbaijan Republic is taken by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic with majority of 83 votes; decision about dismissal of other judges is taken by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic with majority of 63 votes.

Article 129. Decisions of law courts and their implementation

Law courts take decisions on behalf of the state; implementation of these decisions is obligatory.

Article 130. Constitutional Court of the Azerbaijan Republic

I. Constitutional Court of the Azerbaijan Republic consists of 9 judges.

II. Judges of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic are appointed by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic.

III. Constitutional Court of the Azerbaijan Republic based on inquiry of the President of the Azerbaijan Republic, Milli Majlis of the Azerbaijan Republic, Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic, Procurator’s Office of the Azerbaijan Republic, Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic takes decisions regarding the following:

1. correspondence of laws of the Azerbaijan Republic, decrees and orders of the President of the Azerbaijan Republic, decrees of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic, decrees and orders of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic, normative-legal acts of central bodies of executive power to Constitution of the Azerbaijan Republic;

2. correspondence of decrees of the President of the Azerbaijan Republic, decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic, normative-legal acts of central bodies of executive power to the laws of the Azerbaijan Republic;

3. correspondence of decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic and normative-legal acts of central bodies of executive power to decrees of the President of the Azerbaijan Republic;

4. in cases envisaged by law, correspondence of decisions of Supreme Court of the Azerbaijan Republic to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic;

5. correspondence of acts of municipalities to Constitution of the Azerbaijan Republic, laws of the Azerbaijan Republic, decrees of the President of the Azerbaijan Republic, decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic (in Nakhichevan Autonomous Republic – also to Constitution and laws of Nakhichevan Autonomous Republic and decrees of Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic);

6. correspondence of interstate agreements of the Azerbaijan Republic, which have not yet become valid, to Constitution of the Azerbaijan Republic; correspondence of intergovernmental agreements of the Azerbaijan Republic to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic;

7. correspondence of Constitution and laws of Nakhichevan Autonomous Republic, decrees of Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic, decrees of Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic to Constitution of the Azerbaijan Republic; correspondence of laws of Nakhichevan Autonomous Republic, decrees of Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic to laws of the Azerbaijan Republic; correspondence of decrees of Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic to decrees of the President of the Azerbaijan Republic and decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic;

8. settlement of disputes connected with division of authority between legislative, executive and judicial powers.

IV. Constitutional Court of the Azerbaijan Republic gives interpretation of the Constitution and laws of the Azerbaijan Republic based on inquiries of the President of the Azerbaijan Republic, Milli Majlis of the Azerbaijan Republic, Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic, Supreme Court of the Azerbaijan Republic, Procurator’s Office of the Azerbaijan Republic and Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic.

V. Everyone claiming to be the victim of a violation of his/her rights and freedoms by the decisions of legislative, executive and judiciary, municipal acts set forth in the items 1-7 of the Para III of this Article may appeal, in accordance with the procedure provided for by law, to the Constitutional Court of the Republic of Azerbaijan with the view of the restoration of violated human rights and freedoms.

VI. In accordance with the procedure provided for by the laws of Azerbaijan Republic the courts may file the Constitutional Court of Azerbaijan Republic a request on interpretation of the Constitution and the laws of Azerbaijan Republic as regards the matters concerning the implementation of human rights and freedoms.

VII. Ombudsman of Azerbaijan Republic in accordance with the procedure provided for by the laws of the Republic of Azerbaijan for solving the matters indicated in items 1-7, para III of the given Article shall apply to the Constitutional Court of the Republic of Azerbaijan in cases where the rights and freedoms of a person had been violated by legislative acts in force, normative acts of executive power, municipalities as well as the court decisions

VIII. Constitutional Court of the Azerbaijan Republic exercises also other authorities envisaged in the present Constitution.

IX. Constitutional Court of the Azerbaijan Republic takes decisions as regards the questions of its competence. Decisions of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic are obligatory all over the territory of the Azerbaijan Republic.

X. Laws and other acts, individual provisions of these documents, intergovernmental agreements of the Azerbaijan Republic cease to be valid in term specified in the decision of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic, and interstate agreements of the Azerbaijan Republic do not come into force.

Article 131. Supreme Court of the Azerbaijan Republic

I. Supreme Court of the Azerbaijan Republic is the highest judicial body on civil, criminal, administrative and other cases directed to general and specialized law courts; it, via the cassation procedure, shall administer the justice; gives explanations as per practices in activity of law courts in an order envisaged by legislation;.

II. Judges of Supreme Court of the Azerbaijan Republic are appointed by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic on recommendation of the President of the Azerbaijan Republic

Article 132. Courts of Appeal of Azerbaijan Republic

I. The Courts of Appeal of Azerbaijan Republic shall be the higher courts considering the issues falling within their competences according to the legislation.

II. Judges of the Courts of Appeal of Azerbaijan Republic shall be appointed by the Milli Majlis of Azerbaijan Republic upon the recommendation of the President of Azerbaijan Republic.

Article 133. Procurator’s Office of the Azerbaijan Republic

I. Via procedure and in cases specified by legislation, Procurator’s Office of the Azerbaijan Republic exercises control over fulfilment and application of laws; in cases envisaged by legislation it undertakes prosecution and carries out investigation; supports state incrimination in the law court; brings in an action in the law court; remonstrates against decisions of law court.

II. Procurator’s Office of the Azerbaijan Republic is an integral centralized body based on subordination of territorial and specialized procurators to General Procurator of the Azerbaijan Republic.

III. General Procurator of the Azerbaijan Republic is appointed to his post and dismissed from it by the President of the Azerbaijan Republic, on consent of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

IV. Deputies of General Procurator of the Azerbaijan Republic, procurators supervising specialized republican procurator’s offices, procurator of Nakhichevan Autonomous Republic are appointed to their posts and dismissed from their posts by the President of the Azerbaijan Republic on recommendation of General Procurator of the Azerbaijan Republic.

V. Territorial and specialised procurators are appointed to their posts and dismissed by General Procurator of the Azerbaijan Republic on agreement with the President of the Azerbaijan Republic.

Chapter VIII. NAKHICHEVAN AUTONOMOUS REPUBLIC

Article 134. Status of Nakhichevan Autonomous Republic

I. Nakhichevan Autonomous Republic is autonomous state within the Azerbaijan Republic.

II. Status of Nakhichevan Autonomous Republic is defined in the present Constitution.

III. Nakhichevan Autonomous Republic is an integral part of the Azerbaijan Republic.

IV. Constitution of the Azerbaijan Republic, laws of the Azerbaijan Republic, decrees of the President of the Azerbaijan Republic and decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic are obligatory on the territory of Nakhichevan Autonomous Republic.

V. Constitution and laws of Nakhichevan Autonomous Republic accepted by Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic shall not contradict respectively to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic; decrees accepted by Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic-to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic, decrees of the President of the Azerbaijan Republic and decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic.

VI. The Constitution of Nakhchivan Autonomy Republic shall be submitted to the Milli Majlis of Azerbaijan Republic by the President of Azerbaijan Republic and shall by approved by the Constitutional Law.

Article 135. Division of powers in Nakhichevan Autonomous Republic

I. Legislative power in Nakhichevan Autonomous Republic is implemented by Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic, executive power – by the Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic, judicial power-by law courts of Nakhichevan Autonomous Republic.

II. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic independently settles questions which according to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic fall under its competence; Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic independently settles questions which according to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic, decrees of the President of the Azerbaijan Republic fall under its competence; law courts of Nakhichevan Autonomous Republic independently settle questions which according to Constitution and laws of the Azerbaijan Republic fall under their competence.

Article 136. The highest official of Nakhichevan Autonomous Republic

Chairman of Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic is the highest official of Nakhichevan Autonomous Republic.

Article 137. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic

I. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic consists of 45 members.

II. Term of authority of Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic is 5 years.

III. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic elects chairman of Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic and his deputies, establishes permanent and other commissions.

Article 138. Competence of Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic

I. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic establishes general procedures concerning the following:

1. elections to Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic;

2. taxes;

3. routes of economic development of Nakhichevan Autonomous Republic;

4. social maintenance;

5. protection of environment;

6. tourism;

7. protection of health, science, culture.

II. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic accepts laws related to questions specified in the present Article.

Article 139. Questions solved by Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic

I. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic takes decisions concerning the following questions:

1. organisation of work in Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic;

2. approval of the budget of Nakhichevan Autonomous Republic;

3. approval of economic and social programs of Nakhichevan Autonomous Republic;

4. appointment and dismissal of Prime-minister of Nakhichevan Autonomous Republic;

5. approval of composition of Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic;

6. decisions concerning vote of confidence in Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic.

II. Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic issues decree concerning questions specified in the present Article.

Article 140. Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic

I. Composition of Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic recommended by Prime-minister of Nakhichevan Autonomous Republic is approved by Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic.

II. Prime-minister of Nakhichevan Autonomous Republic is appointed by Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic on recommendation by the President of the Azerbaijan Republic.

III. Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic:

· prepares draft of budget of Autonomous Republic and presents it for approval by Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic;

· implements the budget of Autonomous Republic;

· provides implementation of economic programs of Autonomous Republic;

· provides implementation of social programs of Autonomous Republic;

· settles other questions delegated to it by the President of the Azerbaijan Republic.

IV. Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic issues orders and decrees.

Article 141. Local executive power in Nakhichevan Autonomous Republic

In Nakhichevan Autonomous Republic heads of local executive power bodies are appointed by the President of the Azerbaijan Republic on recommendation of the Chairman of Ali Majlis of Nakhichevan Autonomous Republic.

Chapter IX. MUNICIPALITIES

Article 142. Organisation of local self-government

I. Local self-government is carried out by municipalities.

II. Municipalities are formed based on elections.

III. The foundations of the status of municipalities shall be determined by given Constitution. The regulations of elections to the municipalities shall be determined by law.

Article 143. Organisation of work of municipalities

I. Activity of municipalities is carried out by way of meetings, permanent and other commissions.

II. Meetings of municipalities are summoned by their chairmen.

Article 144. Authority of municipalities

I. The following questions are settled at the meetings of municipalities:

1. recognition of authority of municipality members, loss of their authority and termination of their authority according to legislation;

2. approval of in-house regulations of municipality;

3. elections of the chairman of municipality, his deputies, permanent and other commissions;

4. establishment of local taxes and duties;

5. approval of local budget and reports on its implementation;

6. possession of municipal property, use and disposal thereof;

7. acceptance and implementation of local programs of social protection and social development;

8. acceptance and implementation of local programs of economic development;

9. acceptance and implementation of local ecological programs.

II. Municipalities may be given additional authorities of legislative and executive power. To implement these authorities respective financing is required. Implementation of such authorities will be controlled respectively by legislative and executive power bodies.

Article 145. Decisions of municipalities

I. Concerning the agenda of the meetings of municipality decisions shall be taken.

II. Decisions at the meetings of municipality are taken by simple majority of voting members of municipality.

III. Decisions related to local taxes and duties are taken by majority of two thirds of votes of municipality members.

Article 146. Guarantee of inviolability of municipalities

Legal protection of municipalities, compensation of additional expenditures resulted from decisions made by state bodies are guaranteed.

Chapter X. LEGISLATIVE SYSTEM

Article 147. Legal force of Constitution of the Azerbaijan Republic

I. Constitution of the Azerbaijan Republic possesses highest legal power.

II. Constitution of the Azerbaijan Republic possesses direct legal power.

III. Constitution of the Azerbaijan Republic is the basis of legislative system of the Azerbaijan Republic.

Article 148. Acts constituting legislative system of the Azerbaijan Republic

I. Legislative system consists of the following normative-legal acts:

1. Constitution;

2. acts accepted by referendum;

3. laws;

4. orders;

5. decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic;

6. normative acts of central executive power bodies.

II. International agreements wherein the Azerbaijan Republic is one of the parties constitute an integral part of legislative system of the Azerbaijan Republic.

III. In Nakhichevan Autonomous Republic Constitution and laws of Nakhichevan Autonomous Republic, decrees of the Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic also possess legal power.

IV. Legislative system of Nakhichevan Autonomous Republic should conform to legislative system of the Azerbaijan Republic.

V. Within the limits of their authority local bodies of executive power may accept normative acts not contradicting acts constituting the legislative system.

Article 149. Normative-legal acts

I. Normative-legal acts should be based on law and justice (same attitude to equal interests).

II. Use and implementation of acts taken by referendum is obligatory for citizens, legislative, executive and judicial power bodies, legal entities and municipalities only after their publication.

III. The laws should not contradict the Constitution. Use and implementation of published laws is obligatory for all citizens, legislative, executive and judicial power bodies, legal entities and municipalities.

IV. Decrees of the President of the Azerbaijan Republic should not contradict the Constitution and laws of the Azerbaijan Republic. Use and implementation of published decrees is obligatory for all citizens, executive power bodies, legal entities.

V. Decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic should not contradict the Constitution, laws of the Azerbaijan Republic and decrees of the President of the Azerbaijan Republic. Use and implementation of published decrees of the Cabinet of Ministers is obligatory for citizens, central and local executive power bodies, legal entities.

VI. Acts of central bodies of executive power should not contradict the Constitution, laws of the Azerbaijan Republic, decrees of the President of the Azerbaijan Republic, decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic.

VII. Normative-legal acts improving legal situation of physical persons and legal entities, eliminating or mitigating their legal responsibility have reverse power. Other normative-legal acts have no reverse power.

Article 150. Acts of municipalities

I. Acts taken by municipalities should be based on law and fairness (same attitude and equal interests), should not contradict the Constitution and laws of the Azerbaijan Republic, decrees of the President of the Azerbaijan Republic, decrees of Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic (in Nakhichevan Autonomous Republic-also to Constitution and laws of Nakhichevan Autonomous Republic, decrees of Cabinet of Ministers of Nakhichevan Autonomous Republic).

II. Implementation of act taken by the municipality is obligatory for citizens living on this territory and legal entities located on this territory.

Article 151. Legal value of international acts

Whenever there is disagreement between normative-legal acts in legislative system of the Azerbaijan Republic (except Constitution of the Azerbaijan Republic and acts accepted by way of referendum) and international agreements wherein the Azerbaijan Republic is one of the parties, provisions of international agreements shall dominate.

Chapter XI. CHANGES IN CONSTITUTION OF THE AZERBAIJAN REPUBLIC

Article 152. Procedure of introduction of changes into Constitution of the Azerbaijan Republic.

Changes in the text of the Constitution of the Azerbaijan Republic may be made only by way of referendum.

Article 153. Procedure of submit of proposals on changes in the text of Constitution of the Azerbaijan Republic

If proposals about changes in the text of Constitution of the Azerbaijan Republic are presented by Milli Majlis of the Azerbaijan Republic or the President of the Azerbaijan Republic, then Constitutional Court of the Azerbaijan Republic should give its conclusion beforehand.

Article 154. Limitations on authority of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic

Constitutional Court of the Azerbaijan Republic shall not take decisions concerning changes in the text of Constitution of the Azerbaijan Republic made by way of referendum.

Article 155. Limitations on initiative on introduction of changes into Constitution of the Azerbaijan Republic

Proposals about changes or abolition in Articles 1, 2, 6, 7, 8 and 21, about restriction or abolition of human and citizen’s rights and freedoms envisaged in Chapter III of the present Constitution or to higher degree than it is specified in international treaties Azerbaijan Republic is a party too.

Chapter XII. AMENDMENTS TO THE CONSTITUTION OF THE AZERBAIJAN REPUBLIC

Article 156. Procedure of introduction of amendments to the Constitution of the Azerbaijan Republic

I. Amendments to the Constitution of the Azerbaijan Republic are taken in the form of Constitutional laws in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic, by majority of 95 votes.

II. Constitutional laws on amendments to Constitution of the Azerbaijan Republic are put to the vote in Milli Majlis of the Azerbaijan Republic twice. The second voting shall be held 6 months after the first one.

III. Constitutional laws on amendments to Constitution of the Azerbaijan Republic are submitted to the President of the Azerbaijan Republic for signing in an order envisaged in the present Constitution for laws, both after the first and after the second voting.

IV. Constitutional laws and amendments to the Constitution of the Azerbaijan Republic become valid after they have been signed by the President of the Azerbaijan Republic after the second voting.

V. Constitutional laws on amendments are integral part of Constitution of the Azerbaijan Republic and should not contradict main text of Constitution of the Azerbaijan Republic.

Article 157. Initiative on introduction of amendments to Constitution of the Azerbaijan Republic

Amendments to Constitution of the Azerbaijan Republic may be proposed by the President of the Azerbaijan Republic or at least by 63 deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

Article 158. Limitation on initiative on introduction of additions to the Constitution of Azerbaijan Republic

There cannot be proposed the introduction of additions to the Constitution of Azerbaijan Republic with respect to provisions envisaged in Chapter I of the present Constitution.

TRANSITIONAL CLAUSES

1. Constitution of the Azerbaijan Republic comes into force after it has been accepted by referendum, from the day of its official publication. Constitution (Main Law) of the Azerbaijan Republic accepted on 21 April, 1978 becomes null and void from the day when the present Constitution came into force.

2. The President of the Azerbaijan Republic elected before the present Constitution of the Azerbaijan Republic came into force shall carry out powers delegated to the President of the Azerbaijan Republic by the present Constitution.

3. Paragraph 5 of Article 101 of the present Constitution is valid for the President of the Azerbaijan Republic elected after the acceptance of the present Constitution.

4. Powers of people’s deputies of the Azerbaijan Republic and Milli Majlis formed by Supreme Council of the Azerbaijan Republic expire on a day of the first meeting of newly elected Milli Majlis of the Azerbaijan Republic.

The first meeting of newly elected Milli Majlis of the Azerbaijan Republic shall be held a week after at least 83 deputies of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic have been elected. The first session of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic will continue till 31 May, 1996.

Article 85 of the Law of the Azerbaijan Republic “On elections to Milli Majlis of the Azerbaijan Republic” accepted on 15 August, 1995 remains valid till expiration of powers of the first calling of Milli Majlis of the Azerbaijan Republic elected based on said law.

5. From the day of acceptance of the present Constitution Cabinet of Ministers of the Azerbaijan Republic carries out powers delegated to it by the present Constitution.

6. From the day when the present Constitution comes into force authority of local Councils of people’s deputies of the Azerbaijan Republic are terminated.

Authority delegated by legislation of the Azerbaijan Republic to local Councils of people’s deputies of the Azerbaijan Republic are carried out by local executive power bodies.

7. After the present Constitution comes into force, the law on local self-government should be taken and elections to municipalities must take place within 2 years.

8. Provisions of laws and other normative-legal acts acting on the territory of the Azerbaijan Republic before acceptance of the present Constitution remain valid if they do not contradict the present Constitution.

9. Law courts of the Azerbaijan Republic acting before acceptance of the present Constitution shall carry out justice in accordance with authority and principles specified in the present Constitution.

10. From the day when the present Constitution comes into force, within one year laws on status of judges, judicial system and judicial reform should be taken in line with the present Constitution and judges of the Azerbaijan Republic must be appointed anew. Until said laws are taken appointment of judges to their posts and their dismissal will be done based on legislation which existed before the present Constitution came into force.

11. From the day when the present Constitution comes into force, within one year the Law of the Azerbaijan Republic about Constitutional Court of the Azerbaijan Republic shall be taken and Constitutional Court of the Azerbaijan Republic shall be established. Until the Constitutional Court of the Azerbaijan Republic is established authority of Constitutional Court of the Azerbaijan Republic envisaged by the present Constitution shall not be implemented. Question envisaged in paragraph 7, clause 3 of Article 130 of the present Constitution will be solved by Supreme Court of the Azerbaijan Republic.

12. From the day when the present Constitution comes into force the Higher Arbitration Court of the Azerbaijan Republic is called Economical Court of the Azerbaijan Republic and carries out powers defined by existing legislation.

With modifications introduced to the Constitution as a result of Referendum held on 24 August 2002.

Information taken from the website of www.president.az

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir